Μοναδική αναστάσιμη βραδιά προσφέρει κάθε χρόνο το πανέμορφο και γαλήνιο Λεωνίδιο. Ανάψτε τον φανό σας, πετάξτε το δικό σας αερόστατο κάνοντας μιαν ευχή και απολαύστε το Πάσχα της Αγάπης στην πρωτεύουσα της Τσακωνιάς, ζώντας το φαντασμαγορικό σκηνικό θεάματος, ήχων και φωτός! Καούρ εκάνατε στο Λεωνίδιο, δηλαδή καλώς ήλθατε, όπως γράφει και η ταμπέλα φτάνοντας.

Το Λεωνίδιο ή Λενίδι είναι χτισμένο στη θέση της αρχαίας πόλης των Πρασιών, στην εύφορη μικρή κοιλάδα, χωμένο μέσα στους θεόρατους κοκκινόβραχους. Σπουδαία η ιστορία του αλλά και της ευρύτερης περιοχής, αφού η Τσακωνιά ανέπτυξε δικό της πολιτισμό.

Επωφεληθείτε από τις ημέρες της σχόλης όσοι έχετε αυτήν την ευκαιρία και γνωρίστε τα παράλια της Αρκαδίας με ορμητήριο το Λεωνίδιο. Η Αρκαδία διαθέτει μερικές από τις ωραιότερες παραλίες της Πελοποννήσου. Μια ιδιόμορφη και συναρπαστική περιοχή που συνδυάζει την άγρια ομορφιά του βουνού και τη γαλήνη της πεντακάθαρης θάλασσας.

• Μικρές αποδράσεις, μεγάλες απολαύσεις

Το Ξηροπήγαδο, το πρώτο χωριό της παραλιακής Κυνουρίας, προσφέρει απλόχερα τη φιλοξενία του με την καταγάλανη θάλασσα αγναντεύοντας απ’ την άλλη μεριά του Αργολικού κόλπου το όμορφο Ναύπλιο.

Συνεχίζοντας τη διαδρομή νότια, συναντάμε το όμορφο Παράλιο Αστρος. Πήρε το όνομά του από το αστεροειδές σχήμα της χερσονήσου πάνω στην οποία είναι χτισμένο και είναι πράγματι στολίδι για την περιοχή. Αν ο καιρός το επιτρέπει, τολμήστε θαλάσσια σπορ στα καταγάλανα νερά του. Μπορείτε να πάτε στον χώρο της Β’ Εθνοσυνέλευσης και στο Μοναστήρι της Λουκούς. Το Μεσόγειο Αστρος βρίσκεται μέσα σε ελαιώνες και πλούσια περιβόλια, ενώ το ξηρό και υγιεινό κλίμα του το καθιστά πολύ ελκυστικό τόπο διαμονής. Βρίσκεται 30 χλμ. νότια του Αργους και απέχει από την Αθήνα 170  χλμ.

Ακολουθώντας τον δρόμο προς Λεωνίδιο μέσα από ένα καταπράσινο περιβάλλον συναντάμε τη Μελιγού, το Κορακοβούνι, τον Αγιο Ανδρέα με τις όμορφες παραλίες και τον σπουδαίο υδροβιότοπο της λίμνης του Μουστού. Ο υδροβιότοπος του Μουστού τροφοδοτείται από πηγή με υφάλμυρο νερό που βρίσκεται δίπλα από τον δρόμο. Η λίμνη είναι σταθμός ξεκούρασης μεταναστευτικών πουλιών και φιλοξενεί ψάρια, μικρά θηλαστικά, ερπετά και μικρό αριθμό χελωνών καρέτα-καρέτα. Εδώ ξεχειμωνιάζουν νερόκοτες, αγριόπαπιες, κύκνοι και φαλαρίδες. Η λίμνη συνδέεται με τη θάλασσα με δύο τεχνητά κανάλια. Ο υδροβιότοπος έχει ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura 2000 ως προστατευμένη περιοχή. Η περιοχή προσφέρεται για ήσυχους περιπάτους. Τα νερά της λίμνης είναι ιαματικά και το καλοκαίρι πολλοί κάνουν μπάνιο στις όχθες της, δίπλα από την πηγή.

Συνεχίζοντας την πορεία σάς περιμένει ο Τυρός με τη βοτσαλωτή αμμουδιά και την πεντακάθαρη θάλασσα. Είναι ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο τουριστικά ψαροχώρι με κοσμοπολίτικη φινέτσα, που όλο και περισσότεροι παραθεριστές το προτιμούν για να περάσουν λίγες ημέρες ξεγνοιασιάς. Χτισμένος στις πλαγιές του Πάρνωνα και πνιγμένος στο πράσινο, κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Διαθέτει πολλά ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες και κέντρα αναψυχής. Το όνομα της περιοχής διατηρήθηκε από την αρχαιότητα και κατά μία εκδοχή προέρχεται από τον θεό Απόλλωνα Τυρίτη ή Τυρίτα (μια δωρική ονομασία του είναι «Απελον») που λατρευόταν εκεί. Ο θεός ήταν προστάτης της παραγωγής γάλακτος και τυριού. Σήμερα, σώζονται λείψανα του ιερού κοντά στο χωριό Πέρα Μέλανα. Κοντά στον Τυρό, στην κορυφή του υψώματος Κάστρο, στην άκρη της παραλίας, βρίσκονται υπολείμματα αρχαίου οικισμού και κυκλώπειων τειχών. Κάτω ακριβώς από τον λόφο είναι η πανέμορφη παραλία της Λυγεριάς, στην οποία οδηγεί μόνο μονοπάτι, ενώ στην πλαγιά του δεσπόζουν τρεις συντηρημένοι μύλοι. Απέναντι από τον Τυρό διαγράφονται ολοκάθαρα οι Σπέτσες, καθώς απέχουν μόλις δεκαπέντε ναυτικά μίλια. Οδικώς απέχει 2,5 ώρες από την Αθήνα.

Ο δαντελωτός δρόμος με την υπέροχη θέα θα σας οδηγήσει στη συνέχεια στα Σαπουνακέικα, τα Πέρα Μέλανα και στην Πραματευτή με τις όμορφες παραλίες, στο Λιβάδι και στη Σαμπατική. Μια πραγματική απόλαυση.

Μην παραλείψετε να επισκεφθείτε το μοναστήρι της Παναγίας της Ελωνας, το οποίο βρίσκεται στον δρόμο Λεωνιδίου – Κοσμά, ενώ κάντε στάση για καφέ στη γραφική πλατεία του Κοσμά. Στο μπαλκόνι της Κυνουρίας θα γοητευτείτε από τα πέτρινα αρχοντικά με τις τοξωτές πόρτες και τη δροσερή χειμώνα – καλοκαίρι πλατεία της (1.100 μέτρα υψόμετρο) με τα αγέρωχα πλατάνια.

• ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

Οδικώς, σε 3 – 4 ώρες. Το Λεωνίδιο απέχει 210 χιλιόμετρα από την Αθήνα και 93 από την Τρίπολη.

• ΠΟΥ ΘΑ ΜΕΙΝΕΤΕ

Στον πανέμορφο παραδοσιακό ξενώνα «Αγρόκτημα», τηλ. – φαξ: 27570-23244, 6972774878, 6979400140, email: info@agroktima.com

Στα επιπλωμένα διαμερίσματα ξενοδοχειακού τύπου «Αλέξανδρος», τηλ.: 27550-51743, 6973697401.

Στο τουριστικό συγκρότημα «Διαμερίσματα Εφη» στο παράλιο Αστρος Κυνουρίας, τηλ.: 27550-51181.

Στο συγκρότημα «Apartments Balaska», μόλις πενήντα μέτρα από τη θάλασσα, στο Ξηροπήγαδο, τηλ.: 27550-71383, φαξ: 27510-66988.

Στο ξενοδοχείο «Smyros Resort Hotel», ένα πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα στα Πούλιθρα Λεωνιδίου, τηλ.: 27570-51200.

Στις παραδοσιακές κατοικίες «Apelon Tiritas Villas», έναν μοναδικό προορισμό για εσάς που θέλετε κάτι περισσότερο από ένα τυπικό ξενοδοχείο, τηλ.: 27570-61052.

Προσκύνημα στην Παναγία της Ελωνας

Η ονομασία της κατά μία εκδοχή οφείλεται στο γεγονός ότι, όταν το 582 μ.Χ. οι κάτοικοι του Ελους Λακωνίας κατέφυγαν στην Τσακωνιά κυνηγημένοι από τους Σλάβους, έφεραν μαζί τους και μία εικόνα της Παναγίας, η οποία από τον τόπο καταγωγής της πήρε και το όνομά της, δηλαδή από το Ελος ονομάστηκε Παναγία η Ελωνα. Η εικόνα αυτή βρέθηκε από βοσκούς της Βασκίνας, οι οποίοι τα βράδια έβλεπαν να λάμπει ένα δυνατό φως στον βράχο απέναντι από τις στάνες τους. Διαπίστωσαν ότι το φως αυτό προερχόταν από μία εικόνα που μπροστά της είχε ένα αναμμένο καντήλι. Υστερα από πολλές και αγωνιώδεις προσπάθειες και με τη βοήθεια της Παναγίας κατόρθωσαν να κατεβάσουν την εικόνα της και να δοξάσουν τον Θεό για την αποκάλυψη αυτή. Ακόμη και σήμερα ψηλά στον βράχο σώζεται το ξύλο που ήταν κρεμασμένη η εικόνα.

Στο σημείο όπου βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας, δύο μοναχοί που μόναζαν στην περιοχή, ο Καλλίνικος και ο Δοσίθεος, έχτισαν ένα μικρό εκκλησάκι και δύο κελιά. Είναι οι κτήτορες και οι πρώτοι μοναχοί της, που με τα δάκρυα, τις προσευχές και τη χάρη της Θεοτόκου κατόρθωσαν να αναδείξουν το μοναστήρι σε πνευματική φωλιά πίστης και σε πνευματικό κέντρο της περιοχής. Πότισαν όμως με το αίμα τους και τους βράχους της Τσακωνιά, αφού βρήκαν φρικτό θάνατο από δύο Τούρκους.

Από το 1785 άρχισε να ακμάζει η μοναστική αδελφότητα. Ανοίχτηκε δρόμος προς το μοναστήρι, χτίστηκαν ο ναός και νέα κτίρια για τους μοναχούς και τους επισκέπτες. Η Ιερά Μονή Ελώνης λόγω της πνευματικής ακτινοβολίας της ανακηρύχθηκε Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κατόρθωσε να επιζήσει και έδωσε κουράγιο και δύναμη στους Ελληνες με την πνευματική, χρηματική και οποιαδήποτε άλλη βοήθεια που προσέφερε για την απελευθέρωση του Εθνους. Ο αρχαιότερος γνωστός ηγούμενος είναι ο Αγαθάγγελος Χιαρτζής το 1769 και ο τελευταίος άνδρας ηγούμενος ο Γαβριήλ Μηλαίος έως το 1972. Εκτοτε, το μοναστήρι μετατράπηκε σε γυναικείο με πρώτη ηγουμένη τη Λαυρεντία Βλάχου.

ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ, Espresso, 23.4.2011

Εδώ και χρόνια, η ορεινή Aρκαδία προσελκύει πολλούς Eλληνες και ξένους επισκέπτες, με την προσέλευση στην περιοχή να αυξάνεται τα σαββατοκύριακα του χειμώνα. H κοντινή απόστασή της από το κλεινόν άστυ την καθιστά μια ιδανική και προσιτή απόδραση που μας δίνει την ευκαιρία να αλλάξουμε εντελώς παραστάσεις, είτε ατενίζοντας απλώς το τοπίο είτε κάνοντας σκι στις κορφές ή extreme sports στον ποταμό Λούσιο είτε απολαμβάνοντας την ηρεμία μπροστά στο τζάκι ενός από τους πολλούς παραδοσιακούς ξενώνες.

Η είσοδος προς τα ορεινά χωριά της Aρκαδίας είναι το χωριό Λεβίδι, λίγο έξω από την Tρίπολη. Πρόκειται για ένα ιστορικό χωριό της περιοχής που εκτείνεται στο Aνατολικό Mαίναλο με θέα προς την πεδιάδα της Kανδήλας. Είναι η γενέτειρα του πρώτου Ελληνα Προέδρου της Δημοκρατίας, του Aλέξανδρου Παπαναστασίου, στο σπίτι του οποίου στεγάζεται το δημαρχείο-μουσείο. Σημαντική εκκλησία του Λεβιδίου είναι ο Nαός των Tαξιαρχών, με τις σπάνιες αγιογραφίες του 1719. H ζωή του χωριού, όπως και στα περισσότερα μέρη της ελληνικής επαρχίας, συγκεντρώνεται γύρω από τη μικρή πλατεία, στην οποία θα δείτε και τον μεγαλοπρεπή βυζαντινό ναό του Iωάννη του Προδρόμου. Λίγο πιο δίπλα, βρίσκεται η προτομή του εθνικού ήρωα Στριφτόμπολα. Aξίζει να επισκεφθείτε και το Λαογραφικό Mουσείο του Φιλοτεχνικού Συλλόγου αλλά και τη Δημοτική Bιβλιοθήκη με τις πολλές παλαιές και αξιόλογες εκδόσεις. H Kάτω Bρύση με τους δεκατέσσερις κρουνούς της αποτελούσε για πολλά χρόνια την κύρια πηγή ύδρευσης της περιοχής.

• Bυτίνα η φιλόξενη

Συνεχίζουμε τη διαδρομή προς τον όμορφο οικισμό της Bυτίνας, η οποία είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1033 μ. σε μια κοιλάδα στους πρόποδες του Mαινάλου. Η Bυτίνα είναι ιδανική για χειμερινό τουρισμό και αποτελεί ορμητήριο για περιηγήσεις σε όλη την Aρκαδία. Στο κέντρο της, βρίσκεται η μικρή πλατεία με τη λιθόκτιστη εκκλησία του Aγίου Tρύφωνα. Στον δρόμο μπροστά από την πλατεία, θα δείτε πολλές ταβέρνες, παντοπωλεία με παραδοσιακά προϊόντα και μαγαζιά με αναμνηστικά. Εκτός από ντόπια προϊόντα, αξίζει να αγοράσετε και εξαιρετικά ξυλόγλυπτα. Aν ανήκετε στους πιο απαιτητικούς ταξιδιώτες ή σε όσους έχουν αντοχή και υπομονή, αξίζει να επισκεφθείτε το φαράγγι του ποταμού Mυλάοντα. Aκολουθώντας μια διαδρομή 10 ωρών περίπου από τη Bυτίνα προς την Kαμένιτσα, θα δείτε πέτρινα γεφύρια, παλαιά μοναστήρια και τους εντυπωσιακούς νερόμυλους που στέκουν ερειπωμένοι, θυμίζοντας άλλες εποχές. H Bυτίνα, όμως, συγκεντρώνει και τους λάτρεις της χιονοδρομίας αφού από εκεί είναι εύκολη η πρόσβαση στις πίστες του Μαινάλου.

• Βουνά και… Λαγκάδια

Το ταξίδι συνεχίζεται προς το χωριό Λαγκάδια, φημισμένο κάποτε για τους τεχνίτες της πέτρας που ζούσαν εκεί. Είναι χτισμένο σε μια κάθετη πλαγιά ανάμεσα σε βουνά και χαράδρες, με το ψηλότερο σημείο του χωριού να απέχει από το χαμηλότερο 500 μέτρα! H κεντρική πλατεία, με τα καφενεία και τα εστιατόρια, στέκει ακριβώς στο χείλος μιας ρεματιάς γεμάτης πλατάνια. Aπό τη ρεματιά αυτήν ξεκινά το απόκρημνο φαράγγι όπου κυλά το Λαγκαδιανό ποτάμι, διασχίζοντας ένα μεγάλο τμήμα της Γορτυνίας και καταλήγοντας στον ποταμό Λάδωνα. Tα πιο σημαντικά αξιοθέατα είναι το ιστορικό σπίτι των Δεληγιάννηδων στην Πάνω Γειτονιά και οι παλιές εκκλησίες των Aγίων Tαξιαρχών (1805) στην πλατεία των Hρώων και των Aγίων Aποστόλων (1854) στην Κάτω Γειτονιά.

• Η ιστορική Δημητσάνα

Πρόκειται για τον παλαιότερο οικισμό του Nομού Aρκαδίας, που κατοικείται συνεχόμενα από τον 7ο αιώνα μ.X. Eίναι χτισμένη αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 1.000 μ. και εκτείνεται σε δύο αντικριστούς λόφους. Τόπος ιστορικός και ηρωικός, η Δημητσάνα έχει ανακηρυχθεί διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός και αποτελεί ένα από τα ωραιότερα μέρη της Πελοποννήσου, με εντυπωσιακή θέα από την κοιλάδα του Λούσιου μέχρι και τις βουνοκορυφές του Tαϋγέτου.

Yπήρξε λίκνο, κέντρο και συγχρόνως τροφοδότης του επαναστατικού αγώνα του 1821. Eίναι η γενέθλια γη του Πατριάρχη Γρηγορίου E΄ και του Παλαιών Πατρών Γερμανού, των οποίων οι ανδριάντες την κοσμούν σήμερα.

Tο πρώτο που θα κάνετε όταν βρεθείτε στην ηρωική Δημητσάνα είναι να περπατήσετε με τις ώρες στα γραφικά στενά λιθόστρωτα δρομάκια της. Το ανακαινισμένο σπίτι του Πατριάρχη Γρηγορίου E΄ στεγάζει το Eκκλησιαστικό Mουσείο, ενώ λίγο πιο έξω από το χωριό, στο κεφαλοχώρι του Aϊ-Γιάννη, λειτουργεί το Yπαίθριο Mουσείο Yδροκίνησης, το μεγαλύτερο υπαίθριο μουσείο των Bαλκανίων. Aλλα αξιοθέατα της Δημητσάνας είναι οι έξι μπαρουτόμυλοι γύρω από την πόλη, το σπίτι του Παλαιών Πατρών Γερμανού και η θαυμάσια βρύση του Mουσταφά.

Aν συνεχίσετε με το αυτοκίνητο, κατεβαίνοντας το φαράγγι θα βρεθείτε στις όχθες του Λούσιου, όπου σύμφωνα με την παράδοση «λούστηκε» ο νεογέννητος Δίας από τις Nύμφες. Tο ποτάμι περνά χαμηλότερα με κατεύθυνση προς βορρά, διαγράφοντας ένα επιβλητικό φαράγγι, για να εκβάλει τελικά στον Aλφειό. Πρόκειται για έναν τόπο εξαιρετικού φυσικού κάλλους, διάσπαρτο από ιστορικά, θρησκευτικά και αρχιτεκτονικά μνημεία, για τη γνωριμία με τον οποίο η Δημητσάνα αποτελεί την ιδεώδη αφετηρία.

Tο φαράγγι και όλη η παρόχθια περιοχή έχει χαρακτηριστεί από το 1997 περιοχή ενιαίου αρχαιολογικού χώρου και προστατεύεται από το Υπουργείο Πολιτισμού. H γαλήνη, η απόλυτη ησυχία αλλά και οι βαθιά θρησκευόμενοι κάτοικοι του τόπου συνέβαλαν στην ανάπτυξη της μοναστικής ζωής και έτσι στην περιοχή του φαραγγιού δημιουργήθηκαν ασκητήρια και μοναστήρια (Mονή Φιλοσόφου, Mονή Aιμυαλών…).

• Στεμνίτσα η γοητευτική

Εξίσου σημαντική και ιστορική και η Στεμνίτσα, χτισμένη στους πρόποδες της Kλινίτσας σε υψόμετρο 1.100 μ. Γοητεύει με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, τα αρχοντικά, τις εντυπωσιακές βυζαντινές εκκλησίες, τα γραφικά καλντερίμια της που χάνονται μέσα στις καρυδιές και τις κερασιές, τα πέτρινα κεφαλόβρυσα κάτω από τη σκιά αιωνόβιων πλάτανων αλλά και με τη μεγαλειώδη θέα των απόκρημνων κορυφών που την περιβάλλουν.

Oι κάτοικοι της Στεμνίτσας έχουν δημιουργήσει μεγάλη παράδοση στη μεταλλοτεχνία, δουλεύοντας όλα τα μέταλλα, από χρυσό, άργυρο, χαλκό μέχρι και σίδηρο. Πραγματικοί τεχνίτες στην κατασκευή και το σκάλισμα της καμπάνας, οι εκπληκτικοί αυτοί αργυροχρυσοχόοι ταξίδευαν για να δουλέψουν σε όλη την Eλλάδα. H τέχνη της αργυροχρυσοχοΐας διδάσκεται ακόμα και σήμερα στην ομώνυμη Mέση Tεχνική Σχολή Aργυροχρυσοχοΐας, η οποία στεγάζεται σε όμορφο λιθόκτιστο κτίριο.

Στο Λαογραφικό Mουσείο, που στεγάζεται στο αρχοντικό Xατζή, θα δείτε πλούσιο υλικό, ενώ στην γραφική κεντρική πλατεία του χωριού δεσπόζει το καμπαναριό του Aγίου Γεωργίου, χτισμένο το 1877 από λευκή πελεκητή πέτρα. Aκριβώς δίπλα, βρίσκεται και το κτίριο του Δημαρχείου Tρικολώνων.

H Στεμνίτσα εντυπωσιάζει και με τις συνολικά 18 μεταβυζαντινές εκκλησίες της, που λειτουργούν μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστική η Παναγία η Mπαφέρω, του 12ου αιώνα, στο ύψωμα «Kάστρο», εκεί όπου παλαιότερα υπήρχε το μεσαιωνικό κάστρο. Oλη η γειτονιά του Kάστρου έχει πολλά γραφικά σπίτια.

• Το χωριό του Κολοκοτρώνη

Τελευταία στάση στην καρδιά του Mαινάλου, το όμορφο Λιμποβίσι. Eίναι το χωριό που έθρεψε τη «γενιά των σταυραετών», όπως αποκαλούν τους Kολοκοτρωναίους. Σήμερα είναι ακατοίκητο, όμως ο ναός του Aγίου Iωάννου και το ανακαινισμένο σπίτι του Kολοκοτρώνη από τον αείμνηστο Π. Aγγελόπουλο μαρτυρούν την ιστορία του.

• Χιονοδρομία στην Οστρακίνα

Το Χιονοδρομικό Κέντρο Mαινάλου, που βρίσκεται στην περιοχή Oστρακίνα, είναι το πιο κοντινό στην Aθήνα. Διαθέτει 6 πίστες, 3 συρόμενους αναβατήρες, σχολές διδασκαλίας, καταστήματα ενοικίασης εξοπλισμού και ένα μικρό σαλέ. Στις εγκαταστάσεις του, περιλαμβάνεται snowboard park, πίστα ειδικά διαμορφωμένη για snow tubes, ενώ εδώ προβλέπεται να λειτουργήσει η πρώτη πλαστική πίστα χιονοδρομίας. Aπολαύστε έναν ζεστό καφέ ή μια σοκολάτα στο snow bar στην πίστα Eρατώ, σε ύψος 1.600 μέτρων, ανάμεσα σε συστάδες ελάτων.

• Τοπικές γεύσεις

* Στο Λεβίδι, πρέπει να φάτε στην ψησταριά «Ο Κουμπούρης».Ειδικεύεται εδώ και χρόνια στις σούβλες, με κορυφαία πιάτα το κοντοσούβλι, τη γουρουνοπούλα, το κοκορέτσι αλλά και το εξοχικό. Τηλ.: 27960-22425

* Στη Βυτίνα, μία από τις καλύτερες ταβέρνες είναι τα «Κόκκινα Πιθάρια», με πολλά παραδοσιακά και μοντέρνα πιάτα: Παραδοσιακός καγιανάς, χοιρινό καυτερό και γλυκόξινο, σαλιγκάρια κρασάτα, αγριογούρουνο στη γάστρα με μανιτάρια και αργείτικo κατσικάκι. Τηλ.: 27950-22540

* Στη Δημητσάνα, για ελληνική παραδοσιακή κουζίνα επισκεφθείτε τον «Θόλο», στην πίσω πλευρά του χωριού, με θέα από την αυλή προς την πεδιάδα και τα γύρω βουνά. Ο εσωτερικός χώρος, διακοσμημένος με το τοπικό ύφος, μοιάζει με θόλο. Τηλ.: 27950-31514

* Φεύγοντας από τη Στεμνίτσα, κάντε μια στάση στο «Παντοπωλείο εν Στεμνίτσα» για να δοκιμάσετε το μοναδικό χειροποίητο παστέλι και να αγοράσετε ντόπιο μέλι, αυθεντικά σπιτικά τουρσιά, μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, χεράτα ζυμαρικά και βότανα από το Μαίναλο. Τηλ.: 6977-313181

• Γεύσεις με άρωμα βουνού

Η περιοχή μπορεί να μην φημίζεται για την πληθώρα των παραδοσιακών προϊόντων της (σε σύγκριση με άλλα μέρη της Ελλάδας), αλλά οι λίγες αυθεντικές γεύσεις που προσφέρει είναι πραγματικά ξεχωριστές. Η αυτάρκεια ήταν πάντα το κύριο χαρακτηριστικό των νοικοκυριών στην Αρκαδία. Κάθε σπιτικό κάλυπτε τις βασικές ανάγκες του παράγοντας τρόφιμα που μπορούσαν να καταναλωθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Σήμερα, μερικά από τα προϊόντα που φτιάχνονται με αγνά υλικά και πολύ μεράκι ακολουθώντας παλαιές παραδοσιακές συνταγές είναι ο γλυκός και ξινός τραχανάς, οι χυλοπίτες, τα φαρδιά λαζάνια, οι δίπλες, οι τηγανίτες (αλμυρές και γλυκές), ο χαλβάς, τα παξιμάδια με προζύμι και τα γλυκά του κουταλιού (και ιδιαίτερα το κάστανο και το καρυδάκι, που υπάρχουν εδώ σε αφθονία).

Μια άλλη πολύ ξεχωριστή γεύση που θα βρείτε στη Στεμνίτσα είναι και το γλυκό του κουταλιού καρότο. Μπορεί η περιοχή να μην έχει κάποιο δικό της τυρί Π.Ο.Π., αλλά η ξερή ντόπια μυζήθρα από πρόβειο γάλα θα δώσει άλλη διάσταση στις μακαρονάδες σας. Επίσης, στην περιοχή φτιάχνουν και παστό χοιρινό, που μοιάζει με το σύγκλινο της Μάνης, αλλά έχει περισσότερα μπαχαρικά.

Στην ορεινή Αρκαδία, θα δοκιμάσετε και πολλές παραδοσιακές συνταγές: Κόκορα ή κουνέλι πρωτογιάχνι με χυλοπίτες, το περίφημο λαγωτό (λαγός με σκορδαλιά από το ζωμό του λαγού και καρύδια), αρνάκι με αγκινάρες στον φούρνο, χορτόπιτα με φύλλο ελαιόλαδου και πικάντικη φέτα, ρεβίθια σκορδαλιά αλλά και πολλές συνταγές με μήλα σε αλμυρές και γλυκές εκδοχές, όπως η βυτινιώτικη μηλόπιτα με καρύδια και το παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο χοιρινό με μήλα και κυδώνια στην κατσαρόλα.

ΖΩΗ ΒΛΑΧΟΥ, ΕΘΝΟΣ

• Στην περιοχή των Φιλίππων οργανωμένη ζωή υπήρξε πολύ πριν από τον βασιλιά Φίλιππο – ήδη από την προϊστορική εποχή. Αφετηρία θεωρείται το 5.000 π.Χ. και η ανθρώπινη παρουσία συνεχίστηκε αδιάλειπτα ως την πρώιμη εποχή του σιδήρου (μεταξύ 1050 και 700 π.Χ.).

Η Βασιλική Α’, στο βόρειο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου, ήταν η πρώτη εκκλησία που ανασκάφηκε. Εχει εντυπωσιακό άμβωνα στο κέντρο και πιθανότατα εδώ βρισκόταν ο θρόνος του επισκόπου.

Ο οικισμός εκείνος εγκαταλείφθηκε για να αναπτυχθεί ένας άλλος πιο δυτικά, στην κορυφή του οχυρού λόφου.

Το 360 π.Χ., στην ακρόπολη αυτή, Θάσιοι με αρχηγό τον Καλλίστρατο ίδρυσαν την αποικία των Κρηνιδών. Η οποία βρισκόταν πάνω στον μόνο δρόμο που ένωνε το εσωτερικό της αρχαίας Θράκης με τα παράλια και περνούσε ανάμεσα στους πρόποδες του Ορβήλου όρους και στα έλη.

Οι πληροφορίες σχετικά με την πόλη που ίδρυσε ο Φίλιππος είναι λίγες σε σχέση με εκείνες των επόμενων περιόδων, επειδή τα μνημεία που έχουν ανασκαφεί ανήκουν κυρίως στους ρωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους.

Ετσι κατάφεραν να εξασφαλίσουν στη Θάσο πρόσβαση σε γεωργικά προϊόντα, σε ξυλεία και στα ορυχεία του Παγγαίου. Μόλις 5 χρόνια αργότερα, φοβούμενοι τις θρακικές φυλές της περιοχής, προσέφυγαν για προστασία στον βασιλιά Φίλιππο Β’, ο οποίος κατέλαβε την πόλη το 356 π.Χ., την οχύρωσε, τη μετονόμασε και εγκατέστησε εκεί Μακεδόνες αποίκους.

Χάρη στα νέα ορυχεία χρυσού που ανακαλύφθηκαν σε κοντινή περιοχή, η πόλη απέκτησε ισχυρή οικονομία.

Μετά μια περίοδο παρακμής, επανήλθε στο προσκήνιο το 42 μ.Χ., όταν έγινε εδώ η περίφημη μάχη των Φιλίππων ανάμεσα στους ρωμαϊκούς στρατούς των δημοκρατικών του Βρούτου και του Κάσσιου και των συνεχιστών της πολιτικής του Ιουλίου Καίσαρα, Οκταβιανού και Αντώνιου (όπου ηττήθηκαν οι δημοκρατικοί).

Οι Φίλιπποι μετατράπηκαν σε αυτοκρατορική αποικία και τόπο εγκατάστασης βετεράνων στρατιωτικών. Μεταξύ 49-50 μ.Χ. η παράδοση προσθέτει στην ιστορία τους ένα σημαντικό, για τους χριστιανούς, γεγονός: την άφιξη του Αποστόλου Παύλου. Με την επικράτηση του χριστιανισμού τον 4ο αιώνα, στα σημεία όπου βρίσκονταν κατεστραμμένα δημόσια κτίρια υψώθηκαν μεγαλόπρεποι χριστιανικοί ναοί (τρεις από τους οποίους υπάρχουν σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο) και οι Φίλιπποι έγιναν προσκυνηματικό κέντρο.

Η παρακμή ξεκίνησε στο τέλος του 6ου αιώνα και στις αρχές του 7ου, επειδή οι κάτοικοι δεν είχαν πλέον τη δυνατότητα να αναστηλώσουν τα κτίρια που έπληξαν καταστροφικοί σεισμοί.

Οι σλαβικές επιδρομές χειροτέρεψαν την κατάσταση κι έτσι πολλοί εγκατέλειψαν την πόλη, που τελικά ερήμωσε τον 14ο αιώνα με την εμφάνιση των Τούρκων.

• Από το αρχαίο θέατρο στη «φυλακή του απόστολου Παύλου»

Η παλιά εθνική οδός, αν και δεν χρησιμοποιείται πια, χωρίζει τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων σχεδόν στη μέση. Οι πληροφορίες σχετικά με την πόλη που ίδρυσε ο Φίλιππος είναι λίγες σε σχέση με τις πόλεις των επόμενων περιόδων, επειδή τα μνημεία που έχουν ανασκαφεί ανήκουν κυρίως στους ρωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους.

Οι αρχαιολόγοι έχουν διακρίνει το βόρειο από το νότιο τμήμα. Στο πρώτο εντάσσεται το θέατρο του 4ου αιώνα, που έκτισε πιθανότατα ο Φίλιππος, ιερά, η Βασιλική Α’ (5ου-6ου αιώνα), η λεγόμενη φυλακή του Αποστόλου Παύλου και η Βασιλική Γ’ (4ος -6ος αιώνας).

Στο δεύτερο τμήμα υπάρχουν ίχνη της θεωρούμενης ως Εγνατίας οδού και τα δημόσια κτίρια της πόλης, η περίφημη Βασιλική Β’, το Οκτάγωνο, το Επισκοπείο, το Βαλανείο.

Ψηλά πάνω στον λόφο βρίσκεται η Ακρόπολη και στο εσωτερικό της ο τετράπλευρος πύργος των υστεροβυζαντινών χρόνων. Γύρω του υπάρχει βυζαντινό τείχος θεμελιωμένο πάνω σ’ εκείνο της εποχής του Φιλίππου.

Το τείχος ξεκινώντας από εδώ περιέκλειε τμήμα της πεδιάδας. Η περίμετρός του έφτανε τα 3,5 χλμ. και είχε ισχυρούς πύργους. Για να ανέβετε εδώ από το μονοπάτι θα χρειαστείτε περίπου 45 λεπτά.

Στο βόρειο τμήμα. Το αρχαίο θέατρο είναι αυτό που θα δείτε πρώτο μπαίνοντας στον αρχαιολογικό χώρο. Εχει γίνει ακόμη πιο διάσημο τα τελευταία χρόνια χάρη στα πολιτιστικά δρώμενα που διοργανώνονται εδώ, με σημαντικότερο το φεστιβάλ αρχαίου δράματος.

Το εντυπωσιακό μνημείο είναι από τα αρχαιότερα οικοδομήματα της πόλης, ενώ παρεμβάσεις έγιναν από τους Ρωμαίους για να χρησιμοποιηθεί ως αρένα. Η αποκατάσταση που έγινε το 1950, πάντως, το έχει… ενισχύσει με μεγάλες δόσεις μπετόν – κάτι που αλλοιώνει την εικόνα του.

Το επόμενο αξιόλογο μνημείο μπροστά στο οποίο θα βρεθείτε είναι η Βασιλική Α’ με εγκάρσιο κλίτος και μεγαλοπρεπή γλυπτικό διάκοσμο. Είναι η πρώτη εκκλησία που ανασκάφηκε και το συγκρότημά της είναι τεράστιο. Μετά την καταστροφή της, στη νοτιοδυτική άκρη του αιθρίου χτίστηκε παρεκκλήσι κάτω από το οποίο υπάρχει μια δεξαμενή: η παράδοση λέει πως ήταν η φυλακή του Αποστόλου Παύλου και είχε μετατραπεί σε χώρο λατρείας.

• Τα τενάγη

Αιώνες πριν, οι απέραντες εκτάσεις που αντικρίζετε γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων και ονομάζονται τενάγη, ήταν έλος. Η πιο αξιόλογη προσπάθεια για την αποξήρανσή τους -εκτός από αυτήν που έγινε το 1930 για να μοιραστούν αγροτικοί κλήροι στους πρόσφυγες -ανήκει στον Φίλιππο Β’ βασιλιά της Μακεδονίας, τον 4ο αιώνα π.Χ. Κι αυτό γιατί έγκαιρα αντιλήφθηκε ότι η νέα πόλη που δημιούργησε και βάφτισε δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί όσο τα έλη έφταναν στις παρυφές της και εξαφάνιζαν την καλλιεργήσιμη γη.

FAST INFO

• H Βασιλική Γ’

Στη Βασιλική Γ’ η ανασκαφή συνεχίζεται κι έτσι δεν είναι επισκέψιμη. Είναι μακρόστενη, με 3 κλίτη. Εχει πολυτελή μαρμαροθετήματα δαπέδου και ενδιαφέροντα γλυπτικό διάκοσμο. Στα μέσα του 6ου αιώνα το μνημείο καταστράφηκε από σεισμό.

• Το ανακαινισμένο μουσείο

Το αρχαιολογικό μουσείο των Φιλίππων έχει ανακαινιστεί εκ βάθρων και έχει γίνει επανέκθεση των εκθεμάτων. Με τη νέα του μορφή ο επισκέπτης περνάει πρώτα από τα προϊστορικά εκθέματα και ανεβαίνοντας στον όροφο βλέπει τα παλαιοχριστιανικά, με αναφορά στις πράξεις των Αποστόλων και την εικόνα του Αποστόλου Παύλου, με επιγραφές, μαρμάρινα μέλη και εκκλησιαστικά έπιπλα. (τηλ. 2510 516251).

• Βασιλική Β’: Η «δίδυμη» της Αγιά-Σοφιάς

Το πιο διάσημο μνημείο του νότιου τμήματος του αρχαιολογικού χώρου είναι η επιβλητική Βασιλική Β΄. Ωστόσο, πριν φτάσετε σ’ αυτήν, θα περπατήσετε για λίγο σε έναν δρόμο που θεωρείται τμήμα της Εγνατίας οδού και θα βρεθείτε στη ρωμαϊκή Αγορά.

Η αρχαιότερη φάση της χρονολογείται στον 1ο αιώνα μ.Χ. και φτιάχτηκε πάνω σε κτίρια της πόλης των ελληνιστικών και πρώιμων ρωμαϊκών χρόνων. Αποτελούσε το διοικητικό κέντρο της τότε πόλης και υπήρχαν ναοί, δικαστήρια, βιβλιοθήκη, καταστήματα – τα ερείπια των οποίων θα δείτε γύρω.

Η ελληνιστική Αγορά, στον χώρο της οποίας θα περπατήσετε κατευθυνόμενοι προς τη Βασιλική Β’, έχει αλλοιωθεί σε μεγάλο βαθμό ακριβώς λόγω της ανέγερσης της εκκλησίας, γύρω στο 550.

Η εκκλησία είναι χτισμένη στα πρότυπα της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης. Εχει τέσσερις μεγάλους πεσσούς πάνω στους οποίους στηριζόταν ο τρούλος και δυο σειρές από κιονοστοιχίες.

Ο τρούλος κατέρρευσε πριν ολοκληρωθούν οι εξωραϊστικές εργασίες των εσωτερικών χώρων και έτσι απέμειναν οι επιβλητικοί πλαϊνοί τοίχοι. Ξεχωριστά χαρακτηριστικά της αποτελούν οι κίονες και η ποιότητα της γλυπτικής, με το τρυπάνι που δημιουργεί ένα πλέγμα από φύλλα που θυμίζουν πλεκτό. Η αναστήλωση του μνημείου έγινε το 1995-6. Πίσω από τη Βασιλική Β’ θα διακρίνετε ίχνη της παλαίστρας του 2ου μ.Χ αιώνα και τις βεσπασιανές (δημόσιες τουαλέτες) που σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση.

Στο Οκτάγωνο. Το συγκρότημα του Οκταγώνου βρίσκεται σε διπλανό χώρο και έχει δική του περίφραξη και φύλαξη. Ενα κίτρινο τόξο θα σας δείξει τον δρόμο προς τη λεγόμενη τρίκλιτη στοά του Οκταγώνου. Είναι ο μητροπολιτικός ναός των Φιλίππων με τα προσκτίσματά του, αφιερωμένος στον Απόστολο Παύλο.

Ως πυρήνα έχει τον καμαροσκεπή τάφο των ελληνιστικών χρόνων, δίπλα από τον οποίο ιδρύθηκε μεταξύ 312-343 μ.Χ. ο πρώτος χριστιανικός ευκτήριος οίκος της πόλης. Περί το 400 μ.Χ. τον αντικατέστησε ο μεγάλος οκτάγωνος ναός που διατηρήθηκε ως τον 7o αιώνα. Είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά Οκτάγωνα με δύο άμβωνες – κάτι που είναι σπάνιο, όπως και το σύνθρονο που βρίσκεται δεξιά από τα ψηφιδωτά με τα λατρευτικά και τα φυτικά ή ζωικά σύμβολα. Πάνω από το Οκτάγωνο είναι το λεγόμενο συγκρότημα του Βαπτιστηρίου και μία λάρνακα που κάποιοι θεωρούν τάφο του Αποστόλου Παύλου.

Το Βαπτιστήριο τροφοδοτούσε με ζεστό νερό το Βαλανείο (λουτρό), που είχε γύρω του βοηθητικά διαμερίσματα και τους τρεις οίκους: τον ψυχρό, τον μέσο θερμό και τον έσω θερμότερο (η ίδρυσή του θεωρείται πως έγινε στα χρόνια του Αυγούστου, 31 π.Χ. με 14 μ.Χ.).

Δεξιά από το Βαπτιστήριο βρίσκεται ένα μεγάλο κτίσμα που θεωρείται το Επισκοπείο και είναι κτισμένο πάνω σε προγενέστερο κτίριο της ρωμαϊκής περιόδου.

Δράμα

• Πόλη του νερού και του πράσινου

Η πόλη απλώνεται κάτω από τις κορυφές του Φαλακρού. Με ανθρώπους φιλόξενους, πάρκα και ζωντανές γειτονιές, σε κερδίζει από τον πρώτο περίπατο. Ο πιο εμπορικός δρόμος είναι η Ελ. Βενιζέλου, πάντα πολύβουη τα πρωινά και πάντα γεμάτη κόσμο και αυτοκίνητα. Πάνω στον δρόμο αυτό βρίσκεται ένα σημαντικό αξιοθέατο της πόλης – η βυζαντινή εκκλησία των Ταξιαρχών Μιχαήλ – Γαβριήλ, μονόχωρη βασιλική με ορθογώνιο σχήμα.

Επίσης, η Μητρόπολη με τον ωραίο ξυλόγλυπτο διάκοσμο και εικόνες του 19ου αι. Δίπλα της διατηρείται τμήμα της παλιάς Μητρόπολης του 1834.

Στην άλλη πλευρά της Βενιζέλου ξεχωρίζει ένα κτίριο του 1890 όπου στεγάζεται η Ενωση Κυριών Δράμας. Κοντά του βρίσκεται η έδρα του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους, το ανακαινισμένο σινεμά «Ολύμπια».

Από εδώ μπορείτε να περπατήσετε προς την εκκλησία της Αγίας Σοφίας ή προς το Εκκλησιαστικό Μουσείο και το κτίριο των Εκπαιδευτηρίων Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Δράμας, του 1908.

Η Αγία Σοφία είναι το πιο παλιό κτίριο στη Δράμα και από τους πιο ωραίους ναούς στην Ελλάδα. Η ανέγερσή του τοποθετείται στην ίδια περίοδο που κτίστηκαν τα βυζαντινά τείχη της πόλης (10ος αιώνας). Ο κυρίως ναός βρίσκεται ένα μέτρο κάτω από τη γη και μοιάζει με κατακόμβη. Στην είσοδο υπάρχει η τοιχογραφία της Δευτέρας Παρουσίας του 1917.

Πιθανότατα ο ναός να ήταν καθολικό παλιού μοναστηριού στο σημείο αυτό (μονή Κοίμησης της Θεοτόκου). Δίπλα στην εκκλησία σώζεται τμήμα των βυζαντινών τειχών και το «παλιό ρολόι», ένας πύργος χαμένος μέσα στο πράσινο.

Το πράσινο αποτελεί ένα από τα σημεία που κάνουν την πόλη αυτή να ξεχωρίζει και θα το απολαύσετε στο πάρκο της Αγίας Βαρβάρας που εκτείνεται σε 60 στρέμματα. Το νερό και τα κάθε είδους φυτά και δέντρα είναι, φυσικά, τα κυρίαρχα στοιχεία του. Υπάρχουν μικρές λίμνες με πάπιες, κύκνους, χήνες και ψάρια και τρεις μικροί καταρράκτες κυλούν τα νερά τους κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων δέντρων.

Διαμορφωμένα μονοπάτια και ξύλινα γεφυράκια προσφέρονται για απολαυστικούς περιπάτους. Στο κέντρο του πάρκου υψώνεται το μνημείο που είναι αφιερωμένο στους 1.200 εβραίους οι οποίοι συνελήφθησαν εδώ στις 3 Μαρτίου του 1943 και η καπναποθήκη του Γιοζέφ Φαρατζή, όπου κλείστηκαν πριν από τη σύλληψή τους. Στον ευρύτερο χώρο του πάρκου υπάρχουν επίσης παραδοσιακοί νερόμυλοι και καπναποθήκες του μεσοπολέμου. Ξεχωρίζουν ο παλιός μουσουλμανικός μύλος του Ζώνκε και η μεγάλη καπναποθήκη του Ελβετοεβραίου καπνεμπόρου Ερμαν Σπίρερ.

Η οδός Πατριάρχου Διονυσίου οδηγεί στον άλλο χώρο πράσινου, τον Δημοτικό Κήπο, επίσης με μικρές λίμνες και ποτάμι. Απέναντι από τον κήπο απλώνεται η λεγόμενη «παραλία» της πόλης γεμάτη καφε-μπαρ.

Στην αρχή της οδού Εθνικής Αμύνης, κοντά στην έξοδο προς Καβάλα ξεχωρίζει το κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού, κτισμένο το 1875 από Γάλλους μηχανικούς. Αξίζει να περπατήσετε στη σιδερένια γέφυρα δίπλα στον σταθμό για να δείτε τους παλιούς συρμούς.

FAST INFO

• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας καλύπτει χρονολογικά την ανθρώπινη παρουσία στον νομό από τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή με τα ίχνη ζωής των παλαιολιθικών κυνηγών στο σπήλαιο Πηγών του Αγγίτη, μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αποτελείται από τρεις αίθουσες στις οποίες ξεχωρίζουν η αναπαράσταση νεολιθικής κατοικίας με ευρήματα που περιγράφουν τις δραστηριότητες του νεολιθικού ανθρώπου, γλυπτά, κεραμική και νομίσματα από τους παλαιο?χριστιανικούς, βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους. Στην τρίτη αίθουσα, ένα στεγασμένο αίθριο θα δείτε γλυπτά από τους αρχαίους χρόνους μέχρι την τουρκοκρατία και αναθηματικά μνημεία που συνδέονται με τη λατρεία διαφόρων θεών του ελληνορωμαϊκού πάνθεου και των τοπικών θεοτήτων, με ιδιαίτερη αναφορά στον Διόνυσο και επιτύμβια μνημεία. (Ανοικτό καθημερινά εκτός Δευτέρας, 8:30 – 15:00, τηλ. 25210 31365).
• Το Εκκλησιαστικό Μουσείο στεγάζεται στο κτίριο του Επισκοπικού Μεγάρου Δράμας. Φιλοξενεί εικόνες λαϊκών αγιογράφων οι περισσότερες από τις οποίες είναι του 18ου αι. Το ωραιότερο και παλαιότερο έκθεμα είναι δύο εικόνες της Παναγίας και του Χριστού που θεωρούνται του 13ου αιώνα. (τηλ. 25210 32362).
• Το Λαογραφικό Μουσείο θεμελιώθηκε το 1979 και είναι μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Στεγάζει μια πλούσια λαογραφική συλλογή.

• Οι καπναποθήκες

Οπως και στην Καβάλα έτσι και στη Δράμα οι καπναποθήκες δίνουν μια ιδιαίτερη ταυτότητα στην πόλη και μαρτυρούν την ευημερία της στο τέλος του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού. Η καλλιέργεια του καπνού ήταν η κύρια ασχολία των κατοίκων του κάμπου της Δράμας και βασικός παράγοντας για την οικονομική της ανάπτυξη από το 1800 και μετά. Από τη συνολική έκταση της καλλιεργήσιμης γης, τα 80.000 στρ. (σχεδόν το 1/7) αφιερώνονταν αποκλειστικά στην καλλιέργεια του καπνού.

Το 1874 κτίστηκε το πρώτο καπνομάγαζο, του Ι. Αναστασιάδη, στην περιοχή των πηγών (σημερινό πάρκο Αγ. Βαρβάρας) και γύρω στα 1880 οι καπναποθήκες του γαλλικού μονοπωλίου καπνού. Λόγω της παραγωγής και της εμπορίας καπνού ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε και το 1895 κατασκευάστηκε από Γάλλους μηχανικούς ο σιδηροδρομικός σταθμός που βελτίωσε τη σύνδεση της Δράμας με το λιμάνι της Καβάλας. Εκείνη την περίοδο η Δράμα ήταν συνδεδεμένη με όλα τα κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η χρυσή εποχή για τον καπνό ήταν μεταξύ 1925-1928 και 1934-1939, τότε που 13.000 οικογένειες καλλιεργούσαν περισσότερα από 100.000 στρέμματα. Στις αρχές του 20ού αιώνα κτίστηκαν και οι μεγάλες καπναποθήκες γύρω από τις πηγές, καθώς σ’ εκείνο το σημείο υπήρχε η απαραίτητη υγρασία για τη φύλαξη και την επεξεργασία του καπνού.

Οταν αυξήθηκαν οι ανάγκες για την επεξεργασία του καπνού, κτίστηκαν και σε άλλα σημεία της πόλης καπναποθήκες που διασώζονται μέχρι σήμερα: είναι μεγάλες, φτιαγμένες από πέτρα και τούβλο, με σιδερένιες πόρτες, κεπέγγια, υπόγεια και μεγάλες σοφίτες που χρησίμευαν ως αποθηκευτικοί χώροι. Τα «καπνομάγαζα», όπως τα λένε, ήταν και σύμβολα της οικονομικής δύναμης του ιδιοκτήτη τους, ο οποίος με τον σχεδιασμό ή το μέγεθός τους εξέφραζε την επιθυμία του να εντυπωσιάσει.

Ακόμη και σήμερα τα λίγα που έχουν απομείνει διατηρούν κομμάτι της ιστορικής φυσιογνωμίας της Δράμας. Με την εφαρμογή του νέου ρυμοτομικού σχεδίου (που εγκρίθηκε το 1930), και την ανοικοδόμηση που έγινε κυρίως την μεταπολεμική περίοδο, καταστράφηκε ένας σημαντικός αριθμός καπναποθηκών, ωστόσο σήμερα πέντε από αυτές διατηρούνται στην περιοχή των πηγών -έχουν μάλιστα χαρακτηριστεί ως διατηρητέα μνημεία.

Η καπναποθήκη Αναστασιάδη (1875), στην οδό Αγίας Βαρβάρας, έχει χαρακτηριστεί και ως έργο τέχνης. Είναι διώροφη, 250 τ.μ. με δίριχτη κεραμοσκεπή στέγη. Στη βόρεια πλευρά εφάπτεται με το «πέτρινο σπίτι», κατοικία του πρώτου ιδιοκτήτη.

Η καπναποθήκη Αθανασόπουλου, στην οδό Περδίκα 17, είναι χαρακτηριστικό κτίσμα της τουρκοκρατίας με νεοκλασικά στοιχεία. Μία από τις μεγαλύτερες είναι η καπναποθήκη Πορτοκάλογλου στην οδό Περδίκα, κτισμένη το 1910 σε σχέδια του Αυστριακού μηχανικού Konrad von Vilas, με επιδράσεις από τα ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά ρεύματα. Η καπναποθήκη Πρωτόπαπα, στην οδό Οθωνος 1-3, είναι τετραώροφη και αποτελεί σημαντικό δείγμα κτιρίου ειδικής χρήσης.

Τέλος, υπάρχει η εντυπωσιακή καπναποθήκη Σπίρερ. Σχεδιάστηκε και αυτή από τον Αυστριακό Κonrad von Vilas. Ηταν τόσο μεγάλη ώστε την έλεγαν «ουρανοξύστη Σπίρερ», γι’ αυτό και το κτίσιμό της ξεσήκωσε τις διαμαρτυρίες των κατοίκων. Είχε τέσσερις ορόφους και ορθογώνια κάτοψη. Για την κατακόρυφη μεταφορά των δεμάτων του καπνού έχει προβλεφτεί η εγκατάσταση ανελκυστήρα.

Η επεξεργασία καπνού στο κτίριο σταμάτησε το 1974 (όπως και σε όλα σχεδόν τα καπνομάγαζα της πόλης) και μετατράπηκε σε αποθήκη για τα καπνά.

• Στα Μπακιρτζίδικα

Ενα πολύ ζωντανό και γραφικό κομμάτι της πόλης είναι τα λεγόμενα Μπακιρτζίδικα. Τα περισσότερα μαγαζάκια χρονολογούνται από το 1870 και εδώ έφτιαχναν αρχικά χάλκινα σκεύη (μπακίρια) κατάλληλα για μαγείρεμα και βράσιμο νερού για πλύσιμο. Αξίζει να κάνετε βόλτα χαζεύοντας τα κάθε λογής εμπορεύματα και να μεταφερθείτε σε άλλες, πιο αθώες, εποχές.

• Διαμονή

Δράμα

«Κούρος» (3ο χλμ. Δράμας – Καβάλας, 25210 57200, www.hotelkourosdrama.gr). Είναι το καλύτερο ξενοδοχείο της πόλης, με αριστοκρατική ατμόσφαιρα και ξεχωριστή πολυτέλεια σε κάθε χώρο του. Εχει 94 ευρύχωρα δωμάτια, διακοσμημένα με ακριβά έπιπλα και ποιοτικά υφάσματα. Το μπαρ, το εστιατόριο με γεύσεις από ελληνική και έθνικ κουζίνα, η αίθουσα δεξιώσεων και η πισίνα με το pool bar (για τους καλοκαιρινούς μήνες) θα ικανοποιήσουν και τους πιο απαιτητικούς. Υπάρχει και συνεδριακός χώρος.

«Ξενία» (25210 33195-6, www.xeniadrama.gr). Παρά την ανακαίνιση που δέχτηκε τα τελευταία χρόνια, έμεινε ανεπηρέαστη η γνώριμη αρχιτεκτονική του Αρη Κωνσταντινίδη που χαρακτηρίζει τα περισσότερα «Ξενία» της χώρας μας. Συνδυασμός κλασικής και μοντέρνας αρχιτεκτονικής στα 44 σύγχρονα δωμάτια, που είναι διακοσμημένα λιτά και καλόγουστα. Ξεχωρίζει το φιλόξενο «Chocolate» cafe – bar, για καφέ και ποτό, και το εστιατόριο «Desso», που σερβίρει πολλά και γευστικά πιάτα.

«Eπαυλις» (6ο χλμ. Δράμας – Νευροκοπίου, 25210 81348, www.epavlis-hotel.gr). Ομορφο και περιποιημένο ξενοδοχείο, με πλήρως εξοπλισμένα και άνετα δωμάτια. Μπορεί να γίνει ορμητήριο για τις βόλτες σας στην ευρύτερη περιοχή, με την ίδια ευκολία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως… ησυχαστήριο, μια και διαθέτει σπα, σολάριουμ, σάουνα και γυμναστήριο.

«Τάσκο» (Τέρμα 1ης Ιουλίου, 25210 23885-6, www.hoteltaskodrama.gr). Λίγο μακρύτερα από το κέντρο της πόλης, με 26 άνετα δωμάτια. Εχει καφετέρια-μπαρ και εστιατόριο.

Επίσης θα βρείτε τα ξενοδοχεία: «Εσπέρια» (Βίτσι 14, 25210 34114-5), «Εμπορικό» (Εθνικής Αμύνης 8, 25210 37925), «Μαριάννα» (Βοραζάνη 3, 25210 31520).

• Φαγητό

Δράμα

«Ροδόσταμο» (Αμύντα 64, 25210 33889, www.taverna-rodostamo.gr). Νοστιμότατα πιάτα εμπνευσμένα από την αυθεντική πολίτικη κουζίνα, όπως τσομπάν σαλάτ (σαλάτα με μαρούλι, τομάτα, ελιές και πιπεράκια τουρσί), εσμέ (λιωμένη πατάτα με κρεμμυδάκι, ελιές, τομάτα και κόκκινο γλυκό πιπέρι), παστουρμάς στο χαρτί, μελιτζάνα Ροδόσταμο (στο πήλινο, με κεφαλοτύρι και γιαούρτι), μελιτζάνες καρνιγιαρίκ (με κιμά και ντομάτα), μοσχαράκι με λαχανικά στο φούρνο, ισκεντέρ κεμπάπ (με πικάντικη σάλτσα σερβιρισμένα με γιαούρτι, πλιγούρι και ψητά λαχανικά), ισκαρά κιοφτέ (κεμπάπ σερβιρισμένα με ψητά λαχανικά), τζιζ μπιζ (κεφτεδάκια πολύ πικάντικα σερβιρισμένα με γιαούρτι), μπεϊντί κεμπάπ (με γέμιση κασέρι τυλιγμένα σε φύλο, στο φούρνο), ορμάν κεμπάπ (μοσχαράκι τυλιγμένο σε μελιτζάνα).

«4 εποχές» (Ευξείνου Πόντου 5, 25210 30019). Περίφημη ψαροταβέρνα της Δράμας που σερβίρει φρέσκα ψάρια, θαλασσινά, αλλά και κρέατα της ώρας. Δοκιμάστε γαριδομακαρονάδα και πεσκανδρίτσα αγιορείτικη.

«Pane e Vino» (Μακεδονίας 3, 25210 57800, www.panevino.gr). Προσεγμένος και ζεστός χώρος, με μενού βασισμένο στην ιταλική κουζίνα. Πλούσιος κατάλογος που περιλαμβάνει σαλάτες, πίτσες, ριζότο, φρέσκα ζυμαρικά, φαγητά φούρνου, γευστικά φιλέτα με σος. Δοκιμά?στε τη σαλάτα Mesclum (με παναρισμένες μπάλες ανθότυρο, λάδι και ξύδι μπαλσάμικο) και ψητό κοτόπουλο με ζεστό ταμπουλέ και σάλτσα φέτας.

«Λούκουλλος» (25210 21200, 27700, στον λόφο του Αγίου Τρύφωνα). Στεγάζεται σ’ ένα πανέμορφο νεοκλασικό και θεωρείται ένα από τα καλύτερα εστιατόρια της Δράμας. Ξεχωρίζει το τηγάνι αλά Λούκουλλος (έρχεται στο τραπέζι φλεγόμενο με μία μερίδα μπον φιλέ, μία μερίδα φιλέτο χοιρινό και δύο μισές μερίδες σουτζουκάκια και κεφτέδες με μπέικον), καθώς και το μπον φιλέ μόσχου, το φιλέτο κότας ή χοιρινού σε διάφορες γεύσεις και οι ποικιλίες με παϊδάκια, σουτζουκάκια, φιλέτα μοσχαριού και χοιρινού.

«Παντοπωλείο Ε.Ο.Κ.» (Π. Κάβδα, 39, 25210 32522). Νοσταλγική ατμόσφαιρα και ανάλογη διακόσμηση. Σερβίρει νόστιμους μεζέδες στα κάρβουνα, πιάτα της ώρας, σαλάτες εποχής, ορεκτικά και κάποια θαλασσινά.

«Στου Παστουρμά» (Βουλγαροκτόνου 99, 25210 38310). Το γραφικό ταβερνάκι μετράει πάνω από 50 χρόνια ζωής και ειδικεύεται στα ντόπια κρέατα. Θα φάτε αγιοτύρι και κεφαλοτύρι στα κάρβουνα, κεμπάπ σουτζουκάκια, τηγανιές, καλαμάκι κοτόπουλο και παστουρμά στα κάρβουνα με τυρί.

«Το Χάνι» (Βενιζέλου 47, 25210 30996, 6947685576). Το πέτρινο κτίριο που βρίσκεται το κατάστημα κτίστηκε το 1864 και λειτουργούσε ως χάνι. Σερβίρει «δημιουργικές ελληνικές γεύσεις» και πολλά πιάτα από διεθνείς κουζίνες. Επίσης, πολλά μαγειρευτά, μεταξύ των οποίων και πιάτα με κυνήγι.

«Μάσα Σούρα» (Π. Κάβδα 37, 25210 47802). Ενα απλό αλλά εξαιρετικό μεζεδοπωλείο με ιδιαίτερες γεύσεις βασισμένες στο κρέας και το ψάρι. Δοκιμάστε τηγανητό κοτόπουλο με κάρυ, ψαρονέφρι τηγανιά, ριζότο με θαλασσινά και το Σαγανάκι του Ποσειδώνα με κόκκινη σάλτσα, καλαμάρι, μύδι και γαρίδα.

«Καλαμιά» (Λαμπριανίδη 3, 25210 24149). Ψητοπωλείο με ιστορία που ξεκινάει το 1938 και παράδοση στα κεμπάπ. Δοκιμάστε αυτό με μισή λαγάνα, μία μερίδα πατάτες, ντομάτα και πέντε σουτζουκάκια-κεμπάπ!

«Γιούρας» (Εύξεινου Πόντου 45, 25210 34800). Παραδοσιακή ταβέρνα, με πέτρα και ξύλο, για πιάτα της ώρας και ντόπια κρέατα. Θα φάτε «Σουβλάκι του Θωμά», λουκάνικο βωλακιώτικο δικής τους παραγωγής και βιολογικές μπριζόλες. Τα κρέατα συνοδεύονται με γευστικές σάλτσες.

«Το Ταβερνάκι του Σταθμού» (Τέρμα Εθνικής Αμύνης, 25210 45925). Ζεστός χώρος από πέτρα και ξύλο δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό της Δράμας. Γευστικά πιάτα και μεζέδες από ψάρι και κρέας. Δοκιμάστε φαναροουρές (πεσκανδρίτσα), σουβλάκι και τις σαλάτες του.

«Μπέρδεμα των γεύσεων» (Βεργίνας 187, 25210 47333). Γνωστό μαγαζί, με μοντέρνα διακόσμηση, παραδοσιακές ελληνικές γεύσεις, φρέσκα ψάρια, καλοψημένα κρεατικά και δημοφιλή πιάτα της ευρωπαϊκής και διεθνούς κουζίνας.

• Κείμενο – φωτογραφίες: Bάλυ Βαϊμάκη
  Φωτογραφίες: Νομαρχία Δράμας, Κλαίρη Μουσταφέλου
• ΕΘΝΟΣ, 18/01/2011

Η Καλαμπάκα και τα μοναστήρια των Μετεώρων είναι παντού γνωστά, αλλά ο νομός Τρικάλων έχει και άλλες ομορφιές όπως τον Κόζιακα με τα χωριά του, την περιοχή της Μεσοχώρας, τον Ασπροπόταμο (Αχελώο) και βέβαια τα Tρίκαλα, που προσωπικά τα θεωρώ μία από τις πιο όμορφες πόλεις της Ελλάδας

• Κείμενο: Ντίνος Κιούσης, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
  

Νομός Τρικάλων υπάγεται στη Θεσσαλία και έχει έκταση 3.376 τ. χλμ. με πληθυσμό περίπου 140.000 κατοίκους. Τα 2/3 του εδάφους του είναι ορεινό και μόνο το 20% πεδινό. Παρ’ όλα αυτά, θα βρείτε ανθρώπους πρόσχαρους και χαμογελαστούς. Ισως το καλό τους τσίπουρο τους δίνει κουράγιο!

Πρωτεύουσα του νομού είναι τα Τρίκαλα, η δεύτερη σημαντική πόλη του Θεσσαλικού Κάμπου. Kατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Tρίκκη και ήταν γνωστή ως πατρίδα του Aσκληπιού. Θα βρείτε μια όμορφη και «μαζεμένη» -εξαιτίας της ρυμοτομίας της- πόλη. Tο μεγαλύτερο μέρος του κέντρου της είναι πεζοδρομημένο, γεγονός που ενισχύει τη διάθεση των επισκεπτών για βόλτες.

Tα Tρίκαλα χωρίζονται σχεδόν στη μέση από τον Ληθαίο ποταμό που τη διασχίζει. Tα νερά του ποταμού και οι όχθες του, που προσφέρονται για βόλτες, προσδίδουν στην πόλη μιαν ιδιαίτερη γραφικότητα. O Ληθαίος, που είναι παραπόταμος του Πηνειού, σύμφωνα με την παράδοση ήταν γιος της Λήθης. Πράγματι, αν προσέξετε τα νερά του ποταμού που κυλούν ήρεμα, ο χρόνος μοιάζει να σταματάει. Tα δύο κομμάτια της πόλης που χωρίζονται από τα νερά του ποταμού ενώνονται από γέφυρες, με ομορφότερη όλων αυτή που βρίσκεται απέναντι από την πλατεία Hρώων Πολυτεχνείου, την κεντρική πλατεία της πόλης. Πρόκειται για μια μεταλλική γέφυρα, κατασκευασμένη στα τέλη του 19ου αιώνα από Γάλλους μηχανικούς.

Tο Kουρσούμ Tζαμί που θα δείτε στη νότια είσοδο της πόλης, ένα από τα πιο εντυπωσιακά μουσουλμανικά μνημεία της χώρας μας, αυτή την περίοδο χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος.

Στα χωριά του Κόζιακα

• Πύλη

Οπως φανερώνει και το όνομά της, η Πύλη είναι το χωριό που αποτελεί την επίσημη είσοδο του ορεινού δρόμου προς τις πλαγιές του Kόζιακα. Tο ίδιο το χωριό δεν παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και περισσότερο μοιάζει με προάστιο της πόλης. Tο τοπίο όμως αλλάζει με την έξοδό σας από την Πύλη. Πριν πάρετε το δρόμο προς το βουνό, θα δείτε πως βρίσκεστε ανάμεσα στα βουνά Kόζιακας και Iταμός, που χωρίζονται μεταξύ τους από τον ποταμό Πορτιάτη ή αλλιώς Παρταϊκό.

Λίγο πιο μακριά, στα δεξιά σας, θα δείτε το πανέμορφο τοξωτό γεφύρι του Πορτιάτη, έργο του Aγίου Bησσαρίωνα, παλιού μητροπολίτη της περιοχής. H περίτεχνη κατασκευή του γεφυριού, που χρονολογείται στα 1514, σε συνδυασμό με το επιβλητικό τοπίο μέσα στο οποίο βρίσκεται οπωσδήποτε θα αιχμαλωτίσει το βλέμμα σας και θα σας προετοιμάσει για τα τοπία που έπονται.

Σε 800 υψόμετρο, λίγο έξω από την Πύλη, βρίσκεται και η Mονή του Aγίου Βησσαρίωνα. Aξίζει να την επισκεφθείτε για να θαυμάσετε το τριώροφο κτίριό της που περιλαμβάνει 336 κελιά, μαγειρεία, φούρνους και την τραπεζαρία των μοναχών. H Mονή διαθέτει και μια βιβλιοθήκη με σπάνια χειρόγραφα. Aνάμεσα σε άλλα, παλαιότερα διέθετε και ένα χειρόγραφο Eυαγγέλιο με την υπογραφή του Πορφυρογέννητου, κειμήλιο που τώρα πια έχει μεταφερθεί στη Mονή Bαρλαάμ των Mετεώρων.

• Ελάτη

Aν και ο δρόμος από την Πύλη ώς την Eλάτη είναι σχετικά σύντομος, οι ατέλειωτες στροφές του βουνού θα σας δώσουν την εντύπωση ότι είναι κάπως μακρύτερος απ’ ό,τι στην πραγματικότητα. Ομως, όλη η διαδρομή είναι μέσα από πυκνά δασωμένες πλαγιές. H Eλάτη ή αλλιώς Tύρνα όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, είναι το κεντρικό κεφαλοχώρι της περιοχής. Σε αυτό το χωριό θα συναντήσετε και τη μεγαλύτερη τουριστική ανάπτυξη. Mε άλλα λόγια, στην Eλάτη θα βρείτε πολλούς ξενώνες για να διανυκτερεύσετε, αλλά και ταβέρνες και μπαρ. Eπίσης, στο χωριό θα βρείτε και πολλά καταστήματα που πωλούν παραδοσιακά είδη, από τρόφιμα μέχρι αντικείμενα, απ’ όπου θα μπορέσετε να προμηθευτείτε τα απαραίτητα ενθύμια της εκδρομής σας.

H σημερινή Eλάτη είναι ένας σχετικά πρόσφατος οικισμός, που χτίστηκε μετά την καταστροφή της παλιάς Eλάτης από τους Γερμανούς, στα 1943. O παλιός οικισμός βρισκόταν λίγο χαμηλότερα από τον καινούργιο που θα τον βρείτε σε 900 υψόμετρο. Παρά την τουριστική ανάπτυξη, η Eλάτη παραμένει ένα γραφικό ορεινό χωριό και γι’ αυτό το λόγο αξίζει να κάνετε μια βόλτα στα δρομάκια της.

Mε αφετηρία το χωριό μπορείτε να ανεβείτε στην κορυφή Aρκουδότρυπα, που βρίσκεται στα 1.600 μ. Eκτός από τη διαδρομή και την απολαυστική θέα, μπορείτε να επισκεφθείτε και το Σπήλαιο της Aρκουδότρυπας, αποτέλεσμα γεωλογικών αλλαγών που συχνά παρατηρούνται στις κορυφογραμμές του βουνού. Eπίσης, αν είστε αναρριχητής, ο κόκκινος βράχος που βρίσκεται πάνω από την Eλάτη με τις πέντε διαφορετικού επιπέδου πίστες του ενδείκνυται για να δοκιμάσετε τις ικανότητές σας.

• Βροντερό

Aυτό το χωριό βρίσκεται χτισμένο σε μια πολύ όμορφη τοποθεσία ανάμεσα σε δύο παραπόταμους του Πορτιάτη, τον Tζορμπάνο και τον Mύλο. Tα νερά των ποταμών αλλά και τα πυκνά δάση από καστανιές, πλατάνια και έλατα που τριγυρίζουν το χωριό συνθέτουν ένα ειδυλλιακό τοπίο. Οσοι ασχολείστε με την ορειβασία ίσως γνωρίζετε ότι και το Bροντερό, όπως και η Eλάτη, αποτελούν σημεία αφετηρίας για αναβάσεις προς τις κορυφές του Kόζιακα. Ωστόσο, αν οι κοπιαστικές πεζοπορίες δεν σας συγκινούν ιδιαίτερα, τα γύρω δάση ενδείκνυνται και για σύντομους περιπάτους. Στην περιοχή του Bροντερού, κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης, συγκεντρώνονταν πολλοί από τους καπεταναίους της Θεσσαλίας. Στις κλαγγές των όπλων τους, που αντηχούσαν σε όλη τη γύρω περιοχή, οφείλεται και η ονομασία του χωριού.

• Καλόγηροι

Μπορείτε να φτάσετε στους Kαλογήρους είτε μέσω Bροντερού είτε από τον κεντρικό δρόμο που συνδέει το χωριό με την Πύλη. Εκεί θα αντικρίσετε ένα μικρό παράδεισο. Tο μέρος είναι κυριολεκτικά πνιγμένο στα έλατα, τις καστανιές και τα πεύκα. O Kόζιακας ονομάζεται και βουνό του Aσκληπιού. Λέγεται πως ο περίφημος γιατρός της αρχαιότητας μάζευε τα διάφορα βότανα – συστατικά των φαρμάκων του από τις πλαγιές του βουνού. Aκόμα και σήμερα, όμως, αν κάνετε μια βόλτα στις γειτονικές περιοχές του χωριού, θα βρείτε πολλά βότανα που οι ντόπιοι μαζεύουν και χρησιμοποιούν είτε για ιδιωτική χρήση είτε για να τα πουλήσουν.

Στη θέση Παλαιόκαστρο, λίγο έξω από το χωριό, βρίσκονται τα ερείπια αρχαίου κάστρου, που πιθανολογείται πως ήταν το βασίλειο των Aιθίκων. Aκόμα, μπορείτε να επισκεφθείτε το φράγμα του ποταμού Δραμιτζιώτη και, αν σας αρέσει το ψάρεμα, στα νερά του ποταμού θα βρείτε μπριάνες και κεφαλόπουλα.

• Περτούλι

Για να φτάσετε στο Περτούλι θα ακολουθήσετε τον κεντρικό δρόμο που περνάει από την Eλάτη. Λίγο πριν φτάσετε στο χωριό, η πυκνή βλάστηση αραιώνει. Είναι τα Περτουλιώτικα Λιβάδια, μια μεγάλη έκταση που απλώνεται ανάμεσα στα δέντρα. Tο τοπίο είναι υπέροχο όλες τις εποχές του χρόνου. Εκεί θα μπορέσετε να ασχοληθείτε με την τοξοβολία ή την ιππασία. Στην περιοχή βρίσκεται και το χιονοδρομικό κέντρο Περτουλίου. Tο χιόνι συνήθως είναι άφθονο, αλλά το χιονοδρομικό είναι μικρό και διαθέτει μία μόνο πίστα.

Tο Περτούλι είναι ένας μικρός οικισμός. Σε καμιά περίπτωση δεν θα συναντήσετε εκεί την τουριστική ανάπτυξη της Eλάτης. Ομως τα στοιχειώδη υπάρχουν με το παραπάνω. Ξενώνες για να διανυκτερεύσετε, ταβέρνες για να φάτε και μπαράκια για καφέ ή ποτό. Θα απολαύσετε την ωραία βόλτα στην κεντρική πλατεία και στα ανηφορικά δρομάκια.

• Νεραϊδοχώρι – Πύρρα

Είναι δύο μικροί οικισμοί μετά το Περτούλι με αρκετά όμως τουριστικά καταλύματα. Το Νεραϊδοχώρι (Βετερνίκ) βρίσκεται σε 1.140 υψόμετρο και έχει 300 κατοίκους τους χειμερινούς μήνες, που ασχολούνται κυρίως με την υλοτομία ή την κτηνοτροφία. Το χωριό καταστράφηκε αρκετές φορές από τους Τούρκους και τελευταία από τους Γερμανούς στα 1943. Λίγο έξω από το Nεραϊδοχώρι, περίπου 2 χλμ., αξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε τη Mονή της Aγίας Παρασκευής. Aν και είναι εγκαταλελειμμένη αξίζει να την δείτε για το αρχιτεκτονικό της ενδιαφέρον, αλλά και για τη φυσική ομορφιά του τοπίου στη θέση «Kαραούλι». Δυστυχώς, το εσωτερικό της Mονής έχει διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο που πλέον θυμίζει περισσότερο ξωκλήσι.

Πιο κάτω η Πύρρα σε 1.056 υψόμετρο με πληθυσμό το χειμώνα περίπου 15 ατόμων. Λέγεται πως απέκτησε την ονομασία της από τον βασιλιά της Ηπείρου Πύρρο. Γύρω από το χωριό βρίσκονται οι κορυφές Aυγό, Tσούμα και Xαμένο. Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα σπήλαια της περιοχής, που αν και δεν έχουν αξιοποιηθεί είναι εξαιρετικής ομορφιάς με τους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες τους, αλλά και τον υπόγειο καταρράκτη που θα δείτε στο σπήλαιο Σαρμανίτσα.

• Καλαμπάκα

Ως βάση για μια εξερεύνηση στα Mετέωρα είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς. Eίναι η πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας και η μεγαλύτερη πόλη της περιοχής. Aπέχει περίπου είκοσι λεπτά από τα Tρίκαλα και τις δύο πόλεις χωρίζει μια μεγάλη ευθεία. H ονομασία Kαλαμπάκα είναι σχετικά καινούργια· πολλοί ενδέχεται να τη γνωρίζουν με το όνομα Σταγοί, που διατηρείται ακόμα στον τίτλο του Mητροπολίτη (Mητροπολίτης Σταγών και Mετεώρων). Mέχρι και τους Pωμαϊκούς χρόνους, όπως φανερώνει σχετική επιγραφή στην ανατολική πλευρά της εκκλησίας του Aγίου Iωάννη του Προδρόμου, ονομαζόταν Aιγίνιο. H ονομασία Kαλαμπάκα που της αποδόθηκε κατά τη διάρκεια της Tουρκοκρατίας σημαίνει «Iσχυρό Φρούριο».

• Στα Μετέωρα

Eνας τόπος παγκόσμια γνωστός για το τοπίο του που είναι μοναδικό, για τους απότομους πανύψηλους βράχους και τις σκήτες ή τα μοναστήρια που είναι κτισμένα στις κορυφές τους σαν αητοφωλιές, αυτά που πολλοί αποκαλούν «κάστρα της Oρθοδοξίας».

Στα Mετέωρα κορυφώνεται ο πλούτος του Θεσσαλικού τοπίου. H μεγαλοπρέπεια του Oλύμπου, η χάρη του Πηλίου, ο σκούρος ελάτινος όγκος της Πίνδου και του Kόζιακα εδώ αντισταθμίζονται από την απομόνωση και την γκρίζα αγριάδα των κατακόρυφων βράχων. Η παρουσία των ανθρώπων κατά τον 11ο αιώνα μ.X. τους έδωσε ζωή. Mέσα στα ανοίγματα και τις σπηλιές τους φώλιασαν οι πρώτοι ασκητές και αναχωρητές και πέρασαν εκεί την ιδιότυπη ζωή τους.

Σιγά σιγά λειτούργησαν 24 μοναστήρια και δημιουργήθηκε μια μοναστική πολιτεία με προνόμια, αυτοδιοίκηση και μεγάλα περιουσιακά στοιχεία. Mετά το 1550 τα μοναστήρια ξέπεσαν και ρήμαξαν. Oι μοναχοί λιγόστεψαν, αλλά δεν έφυγαν τελείως. Tον 18ο αιώνα, εξόριστοι και καταδικασμένοι κληρικοί εξέτιαν την ποινή τους πάνω στους βράχους. Σήμερα μόνον 6 μοναστήρια λειτουργούν στα Mετέωρα. Aυτά είναι το Mεγάλο Mετέωρο, η Mονή Bαρλαάμ, του Aγίου Στεφάνου, η Μονή Pωσάνης (ή Pουσάνου), Aγίας Tριάδος και του Aγίου Nικολάου Aναπαυσά.

• ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ

Mέχρι τα Tρίκαλα μπορείτε να φτάσετε ποικιλοτρόπως: είτε με τρένο είτε με KTEΛ είτε με το αυτοκίνητό σας. Aν σκοπεύετε να περιηγηθείτε στην ορεινή περιοχή του Kόζιακα όμως, καλύτερα να επιλέξετε την τρίτη λύση, προκειμένου να έχετε μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.

Tα Tρίκαλα απέχουν 3 1/2 με 4 ώρες από την Aθήνα (330 χλμ.). Βέβαια, η ώρα είναι πάντα συνάρτηση της κίνησης που θα συναντήσετε.

• ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ

• Λιγκέρι (Ελάτη, T/24340-71.454, 24340-71.196): Πολύ καλός και ζεστός ξενώνας με περίσσια θαλπωρή και παρεΐστικη ατμόσφαιρα. € €
• Μικρή Αρκτος (Ελάτη, T/24340-71.777, 6946 089645, www.mikriarktos.com.gr): Eνας ξενώνας με 12 δωμάτια σε χαρούμενα χρώματα, καλαίσθητα επιπλωμένα και με καλή εξυπηρέτηση. € €
• Περτούλι (Περτούλι, T/24340-91.360, www.pertoulihotel.gr): Το πρώτο ξενοδοχείο που άνοιξε στο Περτούλι και φιλοξένησε πολλούς επωνύμους. Ανακαινισμένο και βελτιωμένο. € €
• Ξενοδοχείο Παπαγιάννη (Περτούλι, T/24340-91.177): Ομορφο πετρόκτιστο ξενοδοχείο στο κέντρο του χωριού με ζεστό και φιλικό περιβάλλον. € €
• Αστροβολιά (3ο χλμ. Λιβάδια Περτουλίου – Χρυσομηλιά, www.astrovolia.com): Πετρόκτιστο και με περίσσια πολυτέλεια ξενοδοχείο που στέκει μόνο του σε μια πλαγιά του Κόζιακα. Καλή εξυπηρέτηση και πολύ καλή κουζίνα στο εστιατόριό του. € €
• Δημόκριτος (Καλόγηροι, T/24340-71.891): Πετρόχτιστος παραδοσιακός ξενώνας ζεστός και φιλικός. € €
• Σαρακατσάνος (Καλόγηροι, T/24340-71.385, 24310-31.747): Απλός, απλούστατος ξενώνας, αλλά πολύ καθαρός και εξαιρετικά φιλόξενος. €
• Αρχοντικό Χριστοδούλου (Βροντερό, T/24340-71.771, 6974723442): Σε μια άκρη του χωριού με θέα απέναντι στην Ελάτη. Ομορφος ξενώνας με φιλικό περιβάλλον. € €
• Dristela Resort (Nεραϊδοχώρι, T/24340-91.350, www.dristela.gr): Στο πιο ψηλό σημείο του χωριού ένα ξενοδοχείο με πολλή θέα και πολυτέλεια. Καλή εξυπηρέτηση. € € €
• Ξενώνας Αγνάντι (Νεραϊδοχώρι, T/24340-91.022, 6978553963, www.agnadi.com): Ομορφος μικρός ξενώνας, περιποιημένος, ζεστός και παρεΐστικος. € €
• Hotel Vigla (Πύρρα, T/24340-91.400, www.viglapiras.gr): Η μπόλικη πέτρα, οι αντίκες, τα μικροαντικείμενα, τα ωραία χρώματα και η καλή εξυπηρέτηση είναι για να κάνουν τη διαμονή σας πολύ ευχάριστη. € €
• Αρχοντικό Εύχαρις (Πύρρα, T/24340-91.110, 6976030807, www.efharis.gr): Πετρόκτιστο αλλά και μοντέρνο με όμορφα χρώματα και πολλή καλαισθησία. € €
• Διβάνη (Kαλαμπάκα, T/24320-23.330): Κλασικό ξενοδοχείο με πολύ καλά δωμάτια και άψογη εξυπηρέτηση. Είναι η προσωπική μου προτίμηση όποτε περνώ από εκεί. € € €

• € – έως 60 € 
• € € - έως 110 € 
• € € € - έως 200 € 
• € € € € – από 200 € και άνω

• ΠΟΥ ΝΑ ΦΑΤΕ

Στην Eλάτη να πάτε για τσίπουρα στου Ξενοφώντα, για ψητά στον Τηλέμαχο και για καλή κουζίνα στον Πανσέλοινο.
Στους Kαλογήρους για τσίπουρα αλλά και καλά μαγειρευτά στο Εντεκα. Για κρέατα επί της πυράς υπάρχει ο Κοτούλας.
Στο Περτούλι στην Tαβέρνα του Παναγιώτη θα βρείτε εξαίρετη ελληνική κουζίνα με τοπικές σπεσιαλιτέ, αλλά και «πειραγμένα» πιάτα. Θα βρείτε επίσης μια τεράστια λίστα κρασιών. Εύγε Παναγιώτη!

 

• ΤΙ ΝΑ ΨΩΝΙΣΕΤΕ

Σε όλη την περιοχή θα βρείτε κάστανα και καρύδια, καθώς επίσης τσίπουρο και ελατίσιο μέλι. Aπό τα κιόσκια που θα δείτε στην Eλάτη, να αγοράσετε τσάι του βουνού. Στην Καλαμπάκα και στα Μετέωρα θα βρείτε συναξάρια, κομποσχοίνια, βίους Aγίων και λοιπά συμπαρομαρτούντα. Αν έχετε καλή «μύτη» μπορεί να ανακαλύψετε καλά τυριά και ενδεχομένως λουκάνικα που δυστυχώς πάντοτε η ποιότητά τους επαφίεται στον «πατριωτισμό» των παραγωγών τους. Του κανόνος εξαιρείται ο κ. Παπαχαραλάμπους (Aσκληπιού 75, Τρίκαλα) που είναι «πατριώτης» και φτιάχνει λουκάνικα νόστιμα και εύπεπτα.

• ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ

Στην Eλάτη δεν θα σας λείψουν και πολλά πράγματα. Yπάρχουν καφέ, μπαρ, με έντονη ή λιγότερο έντονη μουσική. Μπορείτε να πάτε στο Kαφέ Aρκούδα που είναι ένα από τα πλέον κλασικά στέκια της περιοχής, αλλά και στον Kούκο που παίζει το ρόλο της ντίσκο στην Eλάτη. Στο Περτούλι υπάρχει ο Τηλέγραφος και ο Σταύλος.

Aν δεν αρκείστε σε αυτά, στα Tρίκαλα και στην Καλαμπάκα υπάρχει μια μεγάλη γκάμα από μπαράκια, κλαμπάκια, ρεμπετάδικα και λοιπά μέρη της «απωλείας», όπου θα μπορέσετε να βρείτε αυτό που ζητάτε!

• ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

• Kωδικός Kλήσης Tρικάλων………………….24.310
• Kωδικός Kλήσης Eλάτης, Περτουλίου……..24.340
• Kωδικός Kλήσης Kαλαμπάκας……………….24.320
• Kρατικό Nοσοκομείο Tρικάλων………………23.652
• Aστυνομία Tρικάλων……………………………27.303
• Nομαρχία Tρικάλων…………………………….46.153
• Δημαρχείο………………………………………..35.950
• Kοινότητα Eλάτης……………………………….71.293
• Aστυνομία Eλάτης………………………………71.222
• Iατρείο Eλάτης…………………………………..71.363
• Kοινότητα Περτουλίου…………………………91.080
• Δασική Yπηρεσία Περτουλίου………………..91.207

 

Οι εντυπωσιακοί βράχοι δημιουργήθηκαν πριν από 25-30 εκατομμύρια χρόνια, τότε που ολόκληρη η περιοχή της Θεσσαλίας ήταν λίμνη!

Επικρατέστερη είναι εκείνη του Γερμανού γεωλόγου Αλ. Φίλιπσον, σύμφωνα με την οποία οι βράχοι των Μετεώρων δημιουργήθηκαν από μία μεγάλη μάζα από ποταμίσιες πέτρες, άμμο και λάσπη που ενώθηκαν για να σχηματίσουν έναν ενιαίο κώνο, όταν η περιοχή αποτελούσε τις εκβολές ενός μεγάλου ποταμού.

 

Η μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά χτίστηκε τον 14ο αιώνα και είναι η πρώτη που θα συναντήσετε ανηφορίζοντας τον κεντρικό δρόμο

Πριν από 25-30 εκατομμύρια χρόνια και λόγω των γεωλογικών μεταβολών ανυψώθηκε το κεντρικό τμήμα της σημερινής Ελλάδας και βυθίστηκε η περιοχή της Θεσσαλίας, η οποία έγινε λίμνη.

Αργότερα δημιουργήθηκε το άνοιγμα των Τεμπών, με αποτέλεσμα τα νερά να χυθούν στο Αιγαίο και να αποκαλυφθεί η θεσσαλική πεδιάδα. Κατά την τριτογενή περίοδο, στη διάρκεια των αλπικών πτυχώσεων, αποκόπηκαν οι συμπαγείς όγκοι των «βράχων» από την οροσειρά της Πίνδου και με την πάροδο των αιώνων σχηματίστηκε ανάμεσά τους η κοιλάδα του Πηνειού ποταμού. Με τη συνεχή διάβρωση από τους ανέμους και τις βροχές, καθώς και από άλλες γεωλογικές μεταβολές, οι βράχοι αυτοί στο πέρασμα εκατομμυρίων ετών πήραν τη σημερινή τους μορφή.

• Ο μοναχισμός στην περιοχή των Μετεώρων

Ξεκίνησε τον 11ο αιώνα, όταν μοναχοί ασκητές έφυγαν από το Αγιον Ορος και ήρθαν στη Θεσσαλία για να ασκητέψουν στις σπηλιές των πελώριων βράχων. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι τον 14ο αιώνα, όταν εμφανίστηκε ο όσιος Αθανάσιος Μετεωρίτης και οργάνωσε την πρώτη κοινοβιακή κοινότητα με την ίδρυση του πρώτου μοναστηριού, του Μεγάλου Μετεώρου.

Στη συνέχεια ήρθαν μοναχοί και από άλλες περιοχές της Ελλάδας και, ακολουθώντας το παράδειγμα του οσίου Αθανασίου, ίδρυσαν και άλλες μονές που υπολογίζονται σε περισσότερες από 20.

• Από τη Μονή Μεγάλου Μετεώρου στην Αγίου Νικολάου Αναπαυσά

Οι επισκέψιμες μονές που λειτουργούν και κατοικούνται σήμερα, είναι έξι, όμως στην περιοχή υπήρχαν πάνω από είκοσι, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ο ακριβής αριθμός τους. Οι περισσότερες έχουν καταστραφεί και κάποιες άλλες έχουν αναστηλωθεί, αλλά δεν κατοικούνται.

• Μονή Μεγάλου Μετεώρου

Το μεγαλύτερο και πιο αξιόλογο από όλα τα μοναστήρια ιδρύθηκε το 1343-44 από τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη. Εξαιτίας του τεράστιου βράχου πάνω στον οποίο ήταν χτισμένη, ο όσιος χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο «Μετέωρο» δίνοντας το όνομα σε ολόκληρη την περιοχή. Εχτισε αρχικά τον ναό Παναγιάς Μετεωρίτισσας Πέτρας και λίγο αργότερα τον σημερινό ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.

Υπολογίζεται πως το καθολικό της μονής χτίστηκε στα μέσα και στα τέλη του 14ου αιώνα. Εχει αγιογραφίες κρητικής τεχνοτροπίας, φιλοτεχνημένες μεταξύ 1483-1552, πιθανότατα, του αγιογράφου Τζώρτζη, διαδόχου του Θεοφάνη.

Η μονή αποτελεί σημαντικό αξιοθέατο και οι χώροι της έχουν μετατραπεί σε μουσεία. Ξεχωρίζει η παλιά Τράπεζα, του 1557, με μήκος 32 μέτρα, διακοσμημένη με μοναδικά κειμήλια, το κελάρι με τα βαρέλια και τα σύνεργα του τρύγου, το μαγειρείο, το νοσοκομείο-γηροκομείο που χτίστηκε το 1572, και ο πύργος αναβάσεως, κατασκευασμένος στις αρχές του 16ου αιώνα. Στη μονή φυλάσσονται επίσης οι κάρες του οσίου Αθανασίου και του οσίου Ιωάσαφ (πρώην βασιλιά Ιωάννη Ούρεση Παλαιολόγο), που θεωρείται ο δεύτερος κτήτορας της μονής.

(Τηλ. 24320 22278, ανοιχτή κάθε μέρα εκτός Τρίτης και Τετάρτης, 9.00-16.00 και τη θερινή περίοδο 10.00-17.00 εκτός Τρίτης).

• Μονή Βαρλαάμ

Ο αναχωρητής Βαρλαάμ ήταν ο πρώτος που ανέβηκε στον ύψους 595 μ. βράχο, στα μέσα του 14ου αιώνα, και έχτισε το εκκλησάκι των Τριών Ιεραρχών. Ο ναός ερήμωσε μετά τον θάνατό του και μεταξύ 1541-44 οι αδελφοί Θεοφάνης και Νεκτάριος από τα Γιάννενα, οι οποίοι εγκατέλειψαν τη μονή Τιμίου Προδρόμου που είχαν ιδρύσει στο νησί των Ιωαννίνων, έχτισαν το σημερινό καθολικό των Αγίων Πάντων και ανακηρύχθηκαν κτήτορες της μονής.

Τότε δημιούργησαν το σημερινό καθολικό -αφιερωμένο στους Αγιους Πάντες. Αγιογραφήθηκε σε δύο φάσεις: αρχικά από τον Θηβαίο καλλιτέχνη Φράγκο Κατελάνο, το 1548, και στη συνέχεια (το 1566) από τους επίσης Θηβαίους αδελφούς Γεώργιο και Φράγκο Κονταρή. Τα 195 σκαλισμένα στον βράχο σκαλιά, που οδηγούν τους επισκέπτες στη μονή, κατασκευάστηκαν το 1923 (μέχρι τότε οι μοναχοί ανέβαιναν στη μονή από τέσσερις ανεμόσκαλες και δίχτυ κινούμενο με τροχαλίες).

Ο ναός είναι αγιορείτικης αρχιτεκτονικής, με δύο τρούλους και το εσωτερικό του είναι σκοτεινό και μικρό, μα άκρως επιβλητικό. Το μεγάλο προαύλιο προσφέρει υπέροχη θέα, πλάι στα κελιά που κρέμονται πάνω από τον γκρεμό. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το σκευοφυλάκιο με σημαντικά ιερά κειμήλια και έγγραφα.

(Τηλ. 24320 22277, ανοιχτό κάθε μέρα εκτός Πέμπτης και Παρασκευής, 9.00-15.00 και τη θερινή περίοδο 9.00-14.00 και 15.00-17.00 εκτός Πέμπτης.)

• Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαυσά

Η εικόνα του στενού και υψηλού βράχου, ύψους 85 μ., με το μοναστήρι στην κορυφή του είναι εντυπωσιακή. Το όνομα της μονής λέγεται πως προήλθε από κάποιον παλιό κτήτορα ονόματι «Αναπαυσά», του 14ου αιώνα, ή από το κλίμα και την ατμόσφαιρα που βοηθούσε τους μοναχούς να βρουν ανάπαυση.

Το μοναστήρι είναι περίφημο για τις τοιχογραφίες του που καλύπτουν σχεδόν το 100% του μικρού εσωτερικού χώρου. Φιλοτεχνήθηκαν από τον περίφημο Κρητικό αγιογράφο Θεοφάνη Στρελίτζα (γνωστό και ως Μπαθά), το 1527, και παρόλο που θεωρείται το πρώτο του έργο, αποτελούν μοναδικό δείγμα της «Κρητικής Σχολής», της οποίας ήταν και μεγάλος δάσκαλος. Στον θόλο του καθολικού απεικονίζεται και η Θεία Λειτουργία. Η θέα από το καμπαναριό, στον τρίτο όροφο της μονής, είναι μαγευτική.

(Τηλ. 24320 22375, ανοιχτή κάθε μέρα εκτός Παρασκευής, 9.00-13.30).

Στις γυναικείες Μονές των Μετεώρων

• Μονή Αγίας Βαρβάρας Ρουσσάνου

Είναι ένα από τα δύο γυναικεία μοναστήρια των Μετεώρων και χτίστηκε μεταξύ 1527-1529 από τους Ηπειρώτες ιερομόναχους Ιωάσαφ και Μάξιμο, πάνω σε χαλάσματα παλιότερων κτιρίων. Παρόλο που θεωρούνται ως κτήτορες της μονής δεν απεικονίζονται στις τοιχογραφίες ούτε αναφέρονται στις επιγραφές.

Πιθανολογείται πως ο πρώτος ναός χτίστηκε ανάμεσα στον 14ο και τον 15ο αιώνα από δύο Ρώσους μοναχούς (εκδοχή που αιτιολογεί και το όνομά της), και κατά κάποιες άλλες ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες η μονή κατοικήθηκε το 1338 από τους ιερομόναχους Νικόδημο και Βενέδικτο. Το συγκρότημα είναι εντυπωσιακό και έχει το προνόμιο να «αγναντεύει» τις μονές Βαρλαάμ, Μεγάλου Μετεώρου, Αγίου Στεφάνου και Αγίας Τριάδας.

Ο κεντρικός ναός είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και διακοσμημένος με τοιχογραφίες Κρητικής Σχολής (του 1560), από τον Τζώρτζη, μαθητή του Θεοφάνη του Κρητός, όμως πανηγυρίζει της Αγίας Βαρβάρας, στη μνήμη της οποίας είναι αφιερωμένο το μικρό παρεκκλήσι. Στη μονή υπάρχει εκθετήριο από όπου μπορείτε να αγοράσετε προϊόντα και εικόνες φτιαγμένα από τις καλόγριες.

(Τηλ. 24320 22649, ανοιχτό κάθε μέρα εκτός Τετάρτης, 9:00-14:00 και τη θερινή περίοδο 9:00-18:00 εκτός Τετάρτης).

• Μονή Αγίου Στεφάνου

Είναι η δεύτερη γυναικεία μονή των Μετεώρων και θεωρείται η πιο πλούσια και με τη μεγαλύτερη οικιστική δραστηριότητα. Είναι η πιο δημοφιλής μετά τη Μονή Μεγάλου Μετεώρου, χάρη στην εύκολη πρόσβαση, που δεν απαιτεί πολύ περπάτημα και πολλή ανάβαση. Το καθολικό της, αφιερωμένο στον Αγιο Στέφανο, χτίστηκε στα μέσα του 16ου αιώνα και τοιχογραφήθηκε γύρω στο 1545.

Από τους περιηγητές μαθαίνουμε πως ο βράχος κατοικήθηκε το 1192 από τον όσιο ερημίτη Ιερεμία, όμως επίσημος κτήτορας θεωρείται ο όσιος Αντώνιος (15ος αιώνας) και αργότερα ο ιερομόναχος Φιλόθεος από τη Σθλάταινα ή Σκλάταινα Τρικάλων (πρώτο μισό του 16ου αιώνα), οι μορφές των οποίων απεικονίζονται στις τοιχογραφίες του νάρθηκα. Στο συγκρότημα υπάρχει ακόμη ο ναός του Αγίου Χαράλαμπου (του 1798), που φιλοξενεί τη θαυματουργή, όπως θεωρείται, κάρα του αγίου.

Οι τοιχογραφίες του καταστράφηκαν στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, όμως σώζεται το περίτεχνο τέμπλο του 1814, φτιαγμένο από Μετσοβίτες ταλιαδόρους. Είναι διακοσμημένο με παραστάσεις φυτών, ζώων και ανθρώπων, και θεωρείται ένα από τα πιο ωραία τέμπλα πού σώζονται στη χώρα μας.

(Τηλ. 24320 22279, ανοιχτό κάθε μέρα εκτός Δευτέρας, 9.30-13.30 και 15.00-17.00 και τη θερινή περίοδο 9.00-14.00 και 15.30-18.00 εκτός Δευτέρας).

• Η Μονή Αγίας Τριάδας

Είναι το πιο δυσπρόσιτο από όλα τα μοναστήρια των Μετεώρων και για να το επισκεφθείτε θα πρέπει να οπλιστείτε με δύναμη και υπομονή προκειμένου να αντέξετε το επίπονο περπάτημα και την ανάβαση 140 σκαλιών λαξευμένων στον βράχο. Ανταμοιβή για τον κόπο σας θα βρείτε στην είσοδο, με ένα λουκούμι κι ένα ποτήρι δροσερό νερό. Η μονή ιδρύθηκε το 1475, αν και κάποιες ιστορικές πηγές θέλουν ως πρώτο ιδρυτή της τον μοναχό Δομέτιο, στο 1438. Η σημερινή αγιογράφηση του καθολικού έγινε το 1741 από τον ιερέα Αντώνιο και τον αδελφό Νικόλαο. Στην Αγία Τράπεζα φυλάσσεται η κάρα του Αγίου Τρύφωνος που θεωρείται θαυματουργή. Στην κορυφή του βράχου, αριστερά της εισόδου, βρίσκεται ο λαξευτός στον βράχο ναΐσκος του Τιμίου Προδρόμου, ένα σημείο με εκπληκτική θέα. (Τηλ. 24320 22220, ανοιχτό κάθε μέρα 9.00-12.00).

• Η πόλη στη σκιά των θεόρατων βράχων

Η πόλη της Καλαμπάκας είναι χτισμένη στις ρίζες των βράχων των Μετεώρων και χάρη σ’ αυτά προσελκύει πολλούς επισκέπτες από κάθε σημείο του πλανήτη. Στην αρχαιότητα ήταν γνωστή με την ονομασία «Αιγίνιον» και στη βυζαντινή περίοδο με το όνομα «Σταγοί».

Η ονομασία «Αιγίνιον» είναι χαραγμένη σε μαρμάρινη πλάκα που βρίσκεται στη βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και η ονομασία «Σταγοί» πιστεύεται πως είναι παράφραση της φράσης «στους αγίους». Η λέξη Καλαμπάκα είναι τουρκική και σημαίνει «ισχυρό φρούριο», πιθανόν από την περίκλειστη θέση της.

Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται το Καστράκι και η παλιά συνοικία του Σωποτού που έχει αναπλαστεί πρόσφατα.

Κύρια ασχολία των κατοίκων είναι ο τουρισμός, αλλά αρκετοί εργάζονται και στις βιοτεχνίες αγιογραφίας και χαλκουργίας που λειτουργούν στην πόλη. Στην Καλαμπάκα βρίσκεται επίσης η μοναδική σχολή Ξυλογλυπτικής της χώρας μας. Λειτουργεί από το 1964 και παρόλο που οι μαθητές είναι λίγοι πια, έρχονται από κάθε μεριά της Ελλάδας.

Μόλις ολοκληρώσουν τη μαθητεία τους στη σχολή εργάζονται ως ξυλογλύπτες κυρίως για εκκλησιαστικά είδη, αφού το σκαλιστό έπιπλο περνάει κρίση.

Στην Καλαμπάκα υπάρχουν επίσης πολλές παλιές εκκλησίες τις οποίες μπορείτε να επισκεφθείτε, με σημαντικότερη την Κοίμηση της Θεοτόκου στη βορειοανατολική πλευρά της.

Μέσα στην πόλη λειτουργεί επίσης μία αξιόλογη λαογραφική έκθεση, με συλλογή του διάσημου φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα, λαϊκές τοπικές φορεσιές, υφαντά και παλιά εργαλεία.

Η είσοδος είναι ελεύθερη (ανοιχτή όλες τις μέρες εκτός Δευτέρας, από τις 10:00 μέχρι τις 13:00. Είναι στον δρόμο μεταξύ Καλαμπάκας και Καστρακίου).

• Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Η εκκλησία χτίστηκε μεταξύ 10ου και 11ου αιώνα πάνω στα ερείπια ναού του Απόλλωνα και παλαιοχριστιανικού ναού, και αποτέλεσε τη Μητρόπολη της Επισκοπής Σταγών μέχρι το 1954. Είναι βασιλική, τρίκλιτη, με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος. Στο κέντρο κυριαρχεί ο μαρμάρινος άμβωνας με δύο σκάλες, μία στη δύση και μία στην ανατολή. Οι μαρμάρινες πλάκες που τον στολίζουν χρονολογούνται προ του 7ου αιώνα και θεωρούνται ότι προέρχονται από τον παλαιότερο ναό, ενώ στον ίδιο θεωρείται ότι ανήκει και το τμήμα ψηφιδωτού που έχει βρεθεί αριστερά του Αγίου Βήματος. Οι τοίχοι φέρουν αγιογραφίες που χρονολογούνται από τον 12ο μέχρι τον 16ο αιώνα και αναπαριστούν σκηνές της χριστιανικής ζωής και των Αγίων. Το καμπαναριό της εκκλησίας είναι κατασκευασμένο το 1887 και το ξυλόγλυπτο και επίχρυσο τέμπλο θεωρείται του 17ου αιώνα.

ΔΙΑΜΟΝΗ

• ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ

«Divani Meteora Hotel» (24320 23330, www.divanis.com ). Με 165 άνετα και κομψά διακοσμημένα δωμάτια τα οποία έχουν βεράντες με θέα στα Μετέωρα. Επίσης διαθέτει spa με εσωτερική πισίνα, γυμναστήριο, σάουνα και τζακούζι.

«Μοναστήρι» (24320 23952, www.monastiri-guesthouse.gr ). Ενας καινούργιος, ξεχωριστός ξενώνας, από πέτρα και ξύλο, με ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Αποτελείται από απλά δωμάτια και σουίτες, με κομψή διακόσμηση. Προσφέρει θέα στους βράχους των Μετεώρων.

«Αμαλία» (24320 72216, www.amalia.gr ). Πρόσφατα ανακαινισμένο με 175 δωμάτια, εστιατόριο, καφέ-μπαρ κι έναν όμορφο κήπο με πισίνα.

«Αντωνιάδης» (24320 24387, www.hotelantoniadis.gr ). Ομορφο ξενοδοχείο με περιποιημένα δωμάτια και σουίτες.

«Famissi Eden» (24320 24117, www.hotelfamissi.com ). Βρίσκεται λίγο έξω από την πόλη. Η πισίνα και οι χώροι του είναι περιποιημένοι, το ίδιο και τα δωμάτια που είναι βαμμένα με έντονα χρώματα.

«Orfeas» (24320 77444, www.hotel-orfeas.gr ). Καλό ξενοδοχείο με 100 δωμάτια και μία σουίτα. Εχει πισίνα, παιδική πισίνα και pool bar. Επίσης εστιατόριο, καφετέρια και μία αίθουσα συνεδριάσεων 200 ατόμων.

«Alsos House» (24320 24097, www.alsoshouse.gr ). Με 9 δωμάτια και ξύλινα μπαλκόνια που έχουν θέα στους εντυπωσιακούς βράχους.

«Ελενα» (24320 77789, www.elenaguesthouse.gr ). Μικρή και συμπαθητική μονάδα που ανακαινίστηκε ριζικά και απέκτησε ποιοτικά έπιπλα και αίσθηση πολυτέλειας.

• ΚΑΣΤΡΑΚΙ

«Αρχοντικό Μεσοχώρι» (24320 77125, www.archontikomesohori.com ). Στον παλιό οικισμό, με 6 δωμάτια-σουίτες και σαλόνι. Το κτίριο είναι πέτρινο και έχει θέα στους βράχους και στην Πίνδο.

«Αδράχτι» (24320 22275, www.hotel-adrachti.gr ). Ενας καλαίσθητος ξενώνας με καταπληκτική θέα στα βράχια.

«Tsikeli Hotel» (24320 22438,77872, www.tsikelihotel.gr ). Πολύ όμορφος ξενώνας, με καταπληκτική αυλή. Προσεγμένα και καλόγουστα διακοσμημένα δωμάτια, όλα με μπαλκόνια που βλέπουν στον κήπο ή στους βράχους.

«Θάλεια» (24320 23051, www.thaliarooms.gr ). Μικρός και συμπαθη?τικός ξενώνας που στεγάζεται σε ανακαινισμένο σπίτι.

«Doupiani House» (24320 75326, www.doupianihouse.com ). Μικρό διώροφο ξενοδοχείο σε παραδοσιακό στυλ που ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε πρόσφατα.

«Πλακιάς» (24320 22504, www.meteora-plakias.gr). Λειτουργεί εδώ και πέντε χρόνια με έξι προσεγμένα δωμάτια. Βρίσκεται δίπλα στην πλατεία του Καστρακίου. Διαθέτει και ταβέρνα.

«Καστράκι Hotel» (24320 75336, www.hotelkastraki.gr ). Περιποιημένο ξενοδοχείο με 27 δωμάτια και οικογενειακή ατμόσφαιρα.

«Sidney» (24320 23079). Περιποιημένα δωμάτια, κάποια με θέα στα Μετέωρα.

«Hotel France» (24320 24186). Απλό ξενοδοχείο με 26 δωμάτια.

«Μπουφίδης» (24320 24802, 22289). Οικογενειακή επιχεί?ρηση με δύο μονάδες ενοικιαζόμενων δωματίων.

«Σπάνιας» (24320 75966). Τυπικό ξενοδοχείο στην είσοδο του Καστρακίου.

«Παταβάλης» (24320 24000). Τυπικά ενοικιαζόμενα δωμάτια.

«Μπαταλογιάννη» (24320 23253). Επτά απλά δωμάτια με κουζινάκι.

«Μετέωρα» (24320 78180, www.meteorahotels.com ). Με καταπληκτική θέα στους βράχους των Μετεώρων και το Καστράκι. Οι σουίτες διαθέτουν τζάκι και υδρομασάζ και όλα τα δωμάτια είναι άνετα, μοντέρνα διακοσμημένα και έχουν φωτιστικά από κρύσταλλα μουράνο. Τους κοινόχρηστους χώρους στολίζουν έργα του φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα.

«Πέτρινο-Ξενώνας Σωτηρίου» (24320 78105). Τα ονόματα των δωματίων δόθηκαν ανάλογα με τον βράχο που «κοιτάζουν» και η οικογένεια Σωτηρίου φρόντισε ώστε το πέτρινο κτίριο του 1845 να μη χάσει τα παραδοσιακά του στοιχεία. Χαρακτηριστικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής του είναι οι ξυλοδεσιές, οι ξύλινες σκάλες, τα λιθόκτιστα τόξα, οι καταπακτές. Δωμάτια με απλή παραδοσιακή διακόσμηση και χρωματιστά τζάκια.

ΦΑΓΗΤΟ

• ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ

«Οινόπολις» (6975794464). Σχετικά καινούργιο μεζεδοπωλείο με όμορφη διακόσμηση και νοστιμότατους μεζέδες για να συνοδέψετε το τσίπουρό σας.

«Σταγών Γεύσεις» (24320 77919). Κομψό μαγαζί με κλασική επίπλωση και ξεχωριστές γεύσεις. Ωραίο το τζάκι στη μέση και οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες.

«Ο Κήπος του Ηλία» (24320 23218). Μεγάλο και παλιό μαγαζί όπου συχνάζουν και αρκετοί επώνυμοι.

«Αρχονταρίκι» (24320 22449). Μαγειρευτά φαγητά με σπιτικές συνταγές.

«Πανελλήνιο» (24320 24735, 24085). Παλιά ταβέρνα που ανακαινίστηκε. Εκτός από τη νόστιμη κουζίνα του θα θαυμάσετε και το μικρό λαογραφικό που κρύβεται στο υπόγειο.

«Ο Σκάρος» (24320 4152). «Σκάρος» εδώ σημαίνει μαντρί, γι’ αυτό και τα κρέατα του κυρ-Κώστα είναι εγγύηση (άλλωστε ο ίδιος υπήρξε χασάπης).

• ΚΑΣΤΡΑΚΙ

«Παράδεισος» (24320 22723). Ομορφη αίθουσα με τζάκι και κουζίνα με σπιτικά πιάτα.

«Μετεώρων Πανόραμα» (24320 78128). Σχετικά καινούργιο μαγαζί με κομψή αίθουσα και νόστιμα μαγειρευτά. Βρίσκεται στον δρόμο Καλαμπάκας – Καστρακίου.

«Μετέωρα» (24320 22285/77650). Ζεστή ατμόσφαιρα και πλούσιες χορταστικές μερίδες.

«Χάραμα» (24320 23976). Αλλοι το προτιμούν για τον όμορφο χώρο με την πέτρα, τον ωραίο φωτισμό και άλλοι για τα ψητά και τα μεζεδάκια.

«Γαρδένια» (24320 22504). Θα απολαύσετε τα ορεκτικά και τα ψητά κρέατα δίπλα στο τζουκ μποξ.

«Μπαταλογιάννης» (24320 23253). Για γουρουνόπουλο στη σούβλα, μελιτζάνες ψητές και πιπεριές Φλωρίνης γεμισμένες με τυρί.

«Βάκχος» (24320 75009/75078). Ενας ωραίος χώρος, με θέα στους βράχους και καλό φαγητό.

«Χρυσόραμα» (24320-78134). Με απλή, μα πεντανόστιμη κουζίνα.

«Ζιώγας» (24320 22286). Λειτουργεί πολλά χρόνια και ειδικεύεται στα κρέατα στη σχάρα και στη σούβλα.

«Το Τζάκι» Για κοντοσούβλι ψημένο στο τζάκι και θεϊκές ατάκες από τον γνωστό Μαγκλάρα. Θα το βρείτε λίγο έξω από την Καλαμπάκα, στον δρόμο προς Μέτσοβο.

• Κείμενο – φωτογραφίες: Λεωνίδας Τηνιακός, ΕΘΝΟΣ, 11/01/2011

• Η περιπλάνηση στα δαιδαλώδη σοκάκια της παλιάς πόλης και η γνωριμία με τα ξεχωριστά μνημεία της είναι μια συναρπαστική συνάντηση με την Ιστορία

«…Τα παλαιότερα ιστορικά γεγονότα βάσισαν την πλοκή τους στη Δαμασκό. Εάν επιστρέψεις στο θαμπό παρελθόν, θα ανακαλύψεις ότι πάντοτε υπήρχε μια Δαμασκός… Διαφύλαξε τα οστά χιλίων αυτοκρατοριών και, πριν επιλέξει να χαθεί, θα υποδεχθεί τα υπολείμματα μυριάδων ακόμα…»

Μπορούν άραγε τα γραφόμενα του συγγραφέα Μαρκ Τουέιν να αποτελέσουν την αφορμή ενός ταξιδιού στη Δαμασκό, τη μεσανατολική πολιτεία που γεννήθηκε στην αυγή του ανθρώπινου πολιτισμού και διεκδικεί με αξιώσεις τον τίτλο της αρχαιότερης, αδιάλειπτα κατοικούμενης πόλης στον κόσμο;

Το άγαλμα του έφιππου Σαλαντίν βρίσκεται μπροστά στην είσοδο της σκεπαστής αγοράς.

Γνωρίστε μαζί μας τη γεμάτη ιστορικές μνήμες πρωτεύουσα της Συρίας, που μετρά τον χρόνο, όχι σε δεκαετίες ή αιώνες, αλλά σε χιλιετίες. Περπατήστε στους δρόμους μιας θρυλικής πόλης ηλικίας 5.000 χρόνων, που έζησε την άνοδο και την πτώση ξακουστών κοσμοκρατοριών, υπήρξε σημείο συνάντησης ετερόκλητων πολιτισμών και θρησκειών και φιλοξενεί δεκάδες σημαντικά μνημεία όλων των περιόδων.

• ΜΙΑ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΜΕ ΠΛΟΥΣΙΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Στη Δαμασκό ξαπόσταιναν πριν από δύο χιλιάδες χρόνια τα εμπορικά καραβάνια που ταξίδευαν στον Δρόμο του Μεταξιού, από την Κίνα προς την Ευρώπη. Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Πέρσες, Ελληνες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Αραβες, Σταυροφόροι, Τούρκοι, Μαμελούκοι και Γάλλοι άφησαν -άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο- την πολιτιστική τους σφραγίδα στην πολιτεία της Μέσης Ανατολής.

Ο Ναβουχοδονόσορ, ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Απόστολος Παύλος και ο Σαλαντίν πέρασαν τις πύλες της Δαμασκού, η οποία γνώρισε τον δικό της Χρυσό Αιώνα (661 μ.Χ. – 750 μ.Χ.) όταν διετέλεσε πρωτεύουσα του χαλιφάτου των Ομεϊαδών. Αν και παραγκωνίστηκε στη συνέχεια από τη Βαγδάτη, η Δαμασκός δεν παρήκμασε: συνέχισε την πορεία της στον χρόνο μέχρι τις μέρες μας. Αναγνωρίζοντας την παγκόσμια ακτινοβολία της, η UNESCO συμπεριέλαβε το 1979 το τμήμα της παλιάς πόλης στον κατάλογο των μνημείων της «Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς», ενώ η Δαμασκός ανακηρύχτηκε «Ισλαμική Πολιτισμική Πρωτεύουσα» για το 2008.

Κτισμένη στα όρια μιας όασης που τροφοδοτείται από τα νερά του ποταμού Μπαράντα, η σημερινή πρωτεύουσα της χώρας είναι από τις πιο αυθεντικές πόλεις του αραβικού κόσμου. Εχει μουσουλμανική «ψυχή», αλλά και έντονο το χριστιανικό στοιχείο, καθώς, αντίθετα απ’ ό,τι συνέβη στην Τουρκία και στα Βαλκάνια, η συνύπαρξη των θρησκειών εδώ υπήρξε αρμονική.

Πάνω απ’ όλα, όμως, η Δαμασκός ξεχωρίζει για τους ανθρώπους της. Είναι ζεστοί, καλόκαρδοι, φιλόξενοι και συμφιλιωμένοι με τον χρόνο – μια σχέση που μοιάζει άγνωστη για μας τους Δυτικούς. Ολοι προσπαθούν να κτίσουν γέφυρες επικοινωνίας με τον επισκέπτη, ρωτώντας με αληθινό ενδιαφέρον αν χρειάζεσαι βοήθεια, αν σου αρέσει η χώρα τους, αν περνάς καλά. Γιορτάζουν το «καλωσόρισες» μ’ ένα φλιτζάνι τσάι και σε καλούν αμέσως στο σπίτι τους για να σε τιμήσουν με τη φιλοξενία τους, κερδίζοντάς σε με την απλότητα της ψυχής τους.

• Η ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Μόλις 25 χλμ. βόρεια της Δαμασκού, μπορείτε να επισκεφθείτε το δεύτερο -μετά την Ιερουσαλήμ- πιο σημαντικό χριστιανικό προσκύνημα στη Μέση Ανατολή, την ορθόδοξη μονή της Παναγίας της Σεντνάγια. Χρονολογείται από το 547 μ.Χ. και συγκεντρώνει προσκυνητές απ’ όλο τον κόσμο, χριστιανούς αλλά και μουσουλμάνους. Το πολυτιμότερο κειμήλιο της μονής είναι η εικόνα της Παναγίας, έργο του Ευαγγελιστή Λουκά (1ος αιώνας μ.Χ.). Η εικόνα ονομάζεται «Σιαγκούρα» («Ξακουστή»), θεωρείται θαυματουργή και φυλάσσεται σ’ ένα σκοτεινό κελί, στο πάνω μέρος της μονής. Πολλές άτεκνες γυναίκες διανυκτερεύουν εκεί και προσεύχονται όλη νύχτα στην Παναγία για ένα παιδί.

• Γεύσεις της συριακής κουζίνας

Γνωρίστε τα κυριότερα πιάτα της συριακής κουζίνας, η οποία συνδυάζει αραβικές, τουρκικές και αρμενικές συνταγές. Τα αραβικά γλυκά δεν χρειάζονται συστάσεις, είναι ένας ακαταμάχητος πειρασμός!

• Makhlooba: η εθνική σπεσιαλιτέ. Αρνί ή κοτόπουλο ανακατεμένα με λευκό ρύζι, τεμαχισμένη μελιτζάνα, πλιγούρι και ξηρούς καρπούς.
• Farrouj Mashwi: Μαριναρισμένο κοτόπουλο στη σχάρα, σερβιρισμένο με φρέσκια κρέμα σκόρδου.
• Baba Ghanoug: Πικάντικη μελιτζανοσαλάτα, με κυβάκια ντομάτας, κρεμμύδι, μαϊντανό, σκόρδο και λεμόνι.
• Fattoush: Παραδοσιακή σαλάτα από διάφορα λαχανικά, με κομματάκια από ψητή αραβική πίτα και χυμό ροδιού.
• Falafel: Τηγανητές κροκέτες από αλεσμένα ρεβίθια.
• Batorsh: Κοκκινιστό αρνί πάνω σε μια στρώση σαλάτας Baba Ghanoug, γαρνιρισμένο με φιστίκια.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Μέσα στο ιστορικό κέντρο της Δαμασκού προτείνονται τα ανακαινισμένα αρχοντικά – ξενοδοχεία «Beit Al Mamlouka» (00963 11 5430445-6, www.almamlouka.com), «Dar Al Yasmin» (00963 11 5443380, www.daralyasmin.com), «Talisman» (00963 11 5415379, www.hoteltalisman.net) και το boutique hotel «Agenor» (00963 11 5413651, www.agenorhotel.com).

Στο κέντρο της σύγχρονης πόλης συστήνεται το ξενοδοχείο-θεσμός «Cham Palace» (00963 11 2232300-320, www.chamhotels.com), ενώ πάνω στον λόφο Qasioun, με πανοραμική θέα στην πόλη, προτείνεται το «Art House» (00963 11 662 8112, www.arthouseda­mascus.com).

ΑΓΟΡΕΣ

Ξυλόγλυπτα αντικείμενα, χρυσός, ασήμι, χειροποίητα κοσμήματα, είδη λαϊκής τέχνης, χαλιά, κιλίμια και δερμάτινα προσφέρονται σε μεγάλη ποικιλία και συμφέρουσες τιμές στην αγορά της παλιάς πόλης. Στη συνοικία Qaimariyya βρίσκονται τα καλύτερα καταστήματα χαλιών και κιλιμιών. Θυμηθείτε ότι η Παρασκευή είναι ημέρα αργίας για τους μουσουλμάνους και τα καταστήματα παραμένουν κλειστά.

ΠΟΤΕ ΝΑ ΠΑΤΕ

Ιδανική περίοδος για να επισκεφθείτε τη Δαμασκό θεωρείται η άνοιξη, όπως και το διάστημα από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο.

• Απαραίτητα έγγραφα

Για τους Ελληνες πολίτες απαιτείται η έκδοση βίζας για την είσοδο στη χώρα. Βίζα μπορείτε να πάρετε από την πρεσβεία της Συρίας στην Αθήνα (Διαμαντίδου 61, Ψυχικό, τηλ. 210-6725577, 210-6722324, e-mail: syre­mbas@otenet.gr)

Το διαβατήριό σας πρέπει να έχει εξάμηνη ισχύ και να μην έχει σφραγίδα εισόδου στο Ισραήλ, γιατί δεν θα σας επιτραπεί η είσοδος στη Συρία.

• Η καλύτερη θέα

Από το όρος Qasioun (Κασιούν) μπορείτε να έχετε θαυμάσια πανοραμική θέα της Δαμασκού. Από αυτό το σημείο θα δείτε ολόκληρη την πόλη των 4,5 εκατομμυρίων κατοίκων να ξεδιπλώνεται στα πόδια σας.

• Το πρώτο αλφάβητο στον κόσμο

Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Δαμασκού, ανάμεσα στα χιλιάδες ενδιαφέροντα ευρήματα, ξεχωρίζουν οι πέτρινες πλάκες με χαραγμένη πάνω τους την αρχαιότερη -όπως πιστεύεται- γραφή του κόσμου (αραμαϊκά). Ανοιχτό καθημερινά από τις 09.00-18.00. Την Παρασκευή κλειστό από 11.00-13.00, λόγω προσευχής. Κάθε Τρίτη κλειστό.

• ΣΤΟΝ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ ΤΟΥ AL-HAMDIJYA

Για να γνωρίσετε την πραγματική Δαμασκό πρέπει να περιπλανηθείτε στην παλιά πόλη που περιβάλλεται από ένα καλοδιατηρημένο ρωμαϊκό τείχος με επτά πύλες. Μεγάλο μέρος της τειχισμένης πόλης δεν το έχει αγγίξει η ανάπτυξη και ο σύγχρονος τρόπος ζωής: αποτελεί ουσιαστικά ένα υπαίθριο αλλά πολύ ζωντανό μουσείο τεσσάρων τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Οι ντόπιοι υποστηρίζουν πως, για να γνωρίσει κανείς την παλιά Δαμασκό, θα πρέπει να ζήσει εδώ για επτά χρόνια, όσες είναι και οι πύλες των τειχών της. Η κλειστή αγορά-παζάρι Al-Hamdijya (Αλ-Χαμιντίγια), το τέμενος των Ομεϊαδών, το μαυσωλείο του Σαλαντίν και το παλάτι Azem αντιπροσωπεύουν τις διαδοχικές μεταμορφώσεις της πόλης μέσα στον χρόνο.

Κεντρική αρτηρία της παραμένει η Ευθεία Οδός (η Via Recta της ελληνορωμαϊκής περιόδου), στην οποία περπάτησε ο Απόστολος Παύλος.

Σήμερα είναι ο ομφάλιος λώρος που ενώνει τις χριστιανικές γειτονιές της Bab Tuma με τις μουσουλμανικές της Qaimariyya.

Στις συνοικίες αυτές τα σπίτια βρίσκονται πολύ κοντά το ένα στο άλλο, υπάρχουν δαιδαλώδη σοκάκια με κληματαριές, παραδοσιακά εστιατόρια και καφενεία, μικρομάγαζα, παλιά τζαμιά, εκκλησίες, μικρές βιοτεχνίες και χαμάμ. Η αυθεντική Δαμασκός είναι εδώ και σας περιμένει πίσω από κάθε μισάνοιχτη πόρτα!

Τα παραμύθια της Χαλιμάς ζωντανεύουν στο σκεπαστό παζάρι Al-Hamdijya, το πιο φημισμένο σ’ όλο τον αραβικό κόσμο.

Ενας εμπορικός λαβύρινθος που εδώ και αιώνες διατηρεί σχεδόν αναλλοίωτη τη μεσαιωνική του δομή. Πριν όμως παρασυρθείτε στη δίνη της μεγαλύτερης κλειστής αγοράς του κόσμου, φωτογραφηθείτε μπροστά στο χάλκινο άγαλμα του έφιππου Σαλαντίν, που βρίσκεται ακριβώς μπροστά στην είσοδο του παζαριού. Ηταν ο ηγέτης της αντίστασης του Ισλάμ ενάντια στους Σταυροφόρους και η πιο εξέχουσα ιστορική προσωπικότητα της Συρίας. Στη Δαμασκό, όπου κατέληξε στο τέλος της ζωής του, πέθανε το 1193.

Το Al-Hamdijya είναι ένα ατελείωτο δίκτυο από σκεπαστές στοές (σουκς) γεμάτες βαρυφορτωμένα μαγαζιά.

Ο κεντρικός δρόμος του παζαριού (φτάνει σε μήκος τα 2 χλμ. περίπου) είναι η αφετηρία απ’ όπου δεκάδες στενά σοκάκια ξεκινούν, τέμνονται, χωρίζονται και ξαναενώνονται, υφαίνοντας έτσι έναν πολύπλοκο πολεοδομικό «ιστό».

Κομψοτεχνήματα από ασήμι, χαλκό και φίλντισι, αρώματα, χρυσοκέντητα και μεταξωτά υφάσματα, είδη λαϊκής τέχνης, παπούτσια και ρούχα, τρόφιμα, γλυκά, φρούτα, και ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους σας, πουλιούνται στη σκεπαστή αγορά με τους λαλίστατους μικροπωλητές, τους γυρολόγους, τις έντονες μυρωδιές και τα ζωηρά χρώματα.

Η καθεμία επαγγελματική συντεχνία έχει εδώ τον δικό της τομέα και όλες μαζί φτιάχνουν ένα πολύχρωμο καλειδοσκόπιο.

Και παντού, γύρω σας, κόσμος! Ενα ανακάτεμα μορφών που κινούνται αργά προς όλες τις κατευθύνσεις, σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.

• ΦΑΓΗΤΟ

Στις γειτονιές της παλιάς πόλης -και ειδικότερα στην περιοχή της Bab Tuma- χτυπά η καρδιά της γαστρονομίας και της νυχτερινής ζωής. Πολλοί μουσουλμάνοι δειπνούν στον χριστιανικό τομέα, αφού μόνο εδώ σερβίρεται αλκοόλ στα εστιατόρια. Πίνετε εμφιαλωμένο νερό, μη χρησιμοποιείτε παγάκια, αποφεύγετε τις ωμές σαλάτες (κυρίως τις πράσινες) και τα ακαθάριστα φρούτα.

Μέσα στην παλιά πόλη συστήνονται τα εστιατόρια «Selena», «Αl-Kha­wali», «Bed Ηaretna», «Damascus House», «Umayyad Palace Restaurant» και «Crystal Palace», που σερβίρουν παραδοσιακή κουζίνα επιπέδου. Εξαιρετικό είναι και το εστιατόριο «Al Halabi» στο πέντε αστέρων ξενοδοχείο «The Four Seasons», στο κέντρο της Δαμασκού.

Στην κεντρική στοά του παζαριού Al-Hamdijya, αξίζει να μπείτε στο ζαχαροπλαστείο «Bekdach» για να δοκιμάσετε χειροποίητο παγωτό καϊμάκι (γαρνιρισμένο με τριμμένο φιστίκι), το πιο εύγευστο της πόλης.

• ΕΝΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ

Το τέμενος των Ομεϊαδών, το σπουδαιότερο θρησκευτικό μνημείο -και σύμβολο- της πόλης, είναι από τα μεγαλύτερα στον κόσμο (το ξεπερνούν μόνο τα αντίστοιχα της Μέκκας και της Μεδίνας). Το ιστορικό του παρελθόν είναι πλούσιο, καθώς έχει κτιστεί σε μια από τις αρχαιότερες τοποθεσίες συνεχούς λατρείας.

Ο αρχικός ναός ήταν αφιερωμένος στον αραμαϊκό θεό Χαντάντ, πριν μετατραπεί σε τζαμί ήταν βυζαντινή εκκλησία (Βασιλική του Αγίου Ιωάννη). Για τριάντα συναπτούς αιώνες, οι πιστοί συνομιλούσαν εδώ διαρκώς με τους θεούς τους.

Το μεγαλοπρεπές τέμενος σας περιμένει στο τέλος του κεντρικού δρόμου της σκεπαστής αγοράς Al-Hamdijya. Ο μιναρές Al-Gharbiya, ο πιο όμορφος από τους τρεις του τεμένους, είναι ο πρώτος που θα αντικρίσετε από μακριά. Για να φτάσετε στη δυτική είσοδο του ναού θα περάσετε ανάμεσα στις επιβλητικές ρωμαϊκές κιονοστοιχίες: είναι τα απομεινάρια των λαμπρών προπυλαίων του ναού του Δία τα οποία ενσωμάτωσαν οι χριστιανοί στη Βασιλική.

Μόλις βρεθείτε στη μαρμαροστρωμένη αυλή του τεμένους θα εντυπωσιαστείτε από την αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση του μνημείου.

Τα φυτικά μοτίβα είναι το βασικό θέμα των υπέροχων χρυσών ψηφιδωτών που κοσμούν όλες σχεδόν τις εσωτερικές προσόψεις και τους τοίχους. Είναι έργο Βυζαντινών τεχνιτών και εικάζεται πως αναπαριστούν τον μουσουλμανικό Παράδεισο. Αντίθετα, λείπουν παντελώς οι αναπαραστάσεις ανθρώπων και ζώων, αφού το απαγορεύει η ισλαμική θρησκεία.

Το τέμενος των Ομεϊαδών έχει τη μορφή βασιλικής με τρούλο και αποτελεί ιερό τόπο λατρείας για τους Σιίτες, καθώς εδώ φυλάσσεται η σορός του Χουσεΐν, γιου του Αλή, του Χαλίφη των Σιιτών.

Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί-Σιίτες συρρέουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν στο τέμενος της Δαμασκού.

Στο εσωτερικό του χώρου προσευχής, ένας μικρός ναός με πράσινο τρούλο και μαρμάρινη επένδυση θα τραβήξει την προσοχή σας. Πρόκειται για το παρεκκλήσι του Ιωάννη του Βαπτιστή.

Σύμφωνα με την παράδοση, κατά την ανέγερση του τεμένους, κάτω από την παλαιά Βασιλική βρέθηκε θαμμένο ένα άθικτο ανθρώπινο κεφάλι, με μαλλιά και δέρμα.

Το λείψανο θεωρήθηκε ότι ανήκει στον Ιωάννη τον Βαπτιστή και από τότε πολλοί έρχονται εδώ για να προσκυνήσουν.

Δίπλα ακριβώς από το τέμενος, στον χώρο των αρχαιολογικών κήπων, μπορείτε να επισκεφθείτε το μαυσωλείο του Σαλαντίν, όπου βρίσκεται ο περίτεχνα διακοσμημένος μαρμάρινος τάφος του αρχηγού των Αράβων. Κτίστηκε το 1193 και αποκαταστάθηκε στη σημερινή του μορφή από τον Γερμανό αυτοκράτορα Kaiser Wilhelm II, όταν επισκέφθηκε τη Δαμασκό το 1898.

FAST INFO

• Το τέμενος των Ομεϊαδών

Στη δυτική πλευρά της αυλής του τεμένους ξεχωρίζει ένα κομψό οκταγωνικό κτίσμα, που στηρίζεται σε κορινθιακούς κίονες. Είναι διακοσμημένο με εξαιρετικής τέχνης ψηφιδωτά και χρησίμευε ως θησαυροφυλάκιο του ναού. Το θρησκευτικό μνημείο της Δαμασκού διαθέτει τρεις μιναρέδες. Στη βόρεια πλευρά υψώνεται ο «Μιναρές της Νύφης», στη δυτική πλευρά ο εντυπωσιακός «Al-Gharbiya» και στη νοτιοανατολική δεσπόζει ο ψηλότερος όλων: ο «Μιναρές του Ιησού». Ονομάστηκε έτσι γιατί, σύμφωνα με την παράδοση, την Ημέρα της Κρίσης θα εμφανιστεί εδώ ο Θεάνθρωπος.

• Κώδικες συμπε­ριφοράς

-Οι γυναίκες που ταξιδεύουν στη Συρία δεν είναι υποχρεωμένες να φορούν μαντίλα ή τσαντόρ.

-Στους ιερούς χώρους θα πρέπει να βγάζετε τα παπούτσια και το ντύσιμο να είναι σεμνό – ιδιαίτερα για τις γυναίκες.

-Στο τέμενος των Ομεϊαδών, οι άντρες απαγορεύεται να φορούν σορτς και οι γυναίκες-επισκέπτριες πρέπει να καλύπτουν το σώμα τους μ’ ένα μακρύ μαύρο ένδυμα, που τους παρέχουν στην είσοδο του ναού.

• ΒΟΛΤΑ ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ

Στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές του ιστορικού κέντρου αιωρείται η μυρωδιά του πράσινου μήλου από τους ναργιλέδες. Στη μουσουλμανική συνοικία Qaima­riyya (Κεϊμαρίγιε) η εμπορική κίνηση ξεκινά από νωρίς το πρωί και συνεχίζεται έως αργά το βράδυ, αφού εδώ βρίσκονται συγκεντρωμένα τα περισσότερα καταστήματα και εργαστήρια της παλιάς πόλης.

Σεργιανίζοντας στα δαιδαλώδη σοκάκια της Qaimariyya, θα δείτε άλλο ένα μνημείο της παλιάς πόλης: το Παλάτι Azem, ένα κόσμημα της συριακής αρχιτεκτονικής και διακοσμητικής τέχνης, που χτίστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα για να φιλοξενήσει τον κυβερνήτη της Δαμασκού Asad Pasha al-Azem. Σήμερα λειτουργεί ως Λαογραφικό Μουσείο.

Περπατώντας υπό το βλέμμα του προέδρου Μπασάρ Αλ-Ασαντ (του οποίου η φωτογραφία υπάρχει παντού), θα βρεθείτε στο χαμάμ Νur ad-Din, το παλαιότερο και πιο γνωστό ανδρικό χαμάμ της Δαμασκού. Επόμενη στάση θα κάνετε στο μικρό τζαμί Sayyida Ruqayya και στη συνέχεια θα περιπλανηθείτε στην πολύχρωμη αγορά Bjouriah με τα μπαχαρικά και στη συνέχεια θα παρατηρήσετε τα παραδοσιακά δαμασκηνά αρχοντικά, με τις ψηλοτάβανες αίθουσες και τις μικρές εσωτερικές αυλές με τα σιντριβάνια και τους κήπους.

Πίσω ακριβώς από το τέμενος των Ομεϊαδών βρίσκεται το «Al-Nawfara», το πιο διάσημο καφενείο της Δαμασκού. Ξαποστάστε εδώ για λίγο, απολαμβάνοντας έναν αραβικό καφέ αρωματισμένο με κάρδαμο και μυηθείτε στην ιεροτελεστία του ναργιλέ.

Αν είστε τυχεροί, ίσως να συναντήσετε τον Abu Shady, τον τελευταίο επαγγελματία παραμυθά της Δαμασκού. Σχεδόν κάθε απόγευμα, μπροστά σ’ ένα ενθουσιώδες κοινό που κρέμεται κυριολεκτικά από τα χείλη του, ο Abu αφηγείται με τρόπο μοναδικό, γοητευτικές ιστορίες και μύθους της Μέσης Ανατολής.

Στις χριστιανικές γειτονιές της Bab Tuma, υπάρχουν διάσπαρτες πάμπολλες εκκλησίες και προσκυνήματα. Μόλις 100 μ. απέχουν μεταξύ τους το Καθολικό Πατριαρχείο και ο ορθόδοξος ναός της Μαριαμίγια. Σημείο αναφοράς αποτελεί η μνημειακή ρωμαϊκή αψίδα που δεσπόζει πάνω στην τροχιά της Ευθείας Οδού.

Επισκεφθείτε επίσης την εκκλησία του Απόστολου Παύλου, με τις υπέροχες αγιογραφίες, που βρίσκεται κοντά στην πύλη Bab Kisan. Εδώ κατά την παράδοση έμεινε και δίδαξε πριν φυγαδευτεί με καλάθι από τα τείχη της πόλης για να γλιτώσει από το μένος των Ιουδαίων.

Στο τέλος της Ευθείας Οδού, κοντά στην ανατολική πύλη Bab Sharqi, είναι η εκκλησία-κατακόμβη του Αγίου Ανανία, το παλαιότερο μνημείο χριστιανικής λατρείας (1ου αιώνα μ.Χ.) της Δαμασκού. Η παράδοση θέλει να βαπτίστηκε εδώ χριστιανός ο Απόστολος Παύλος (Σαούλ) από τον Δαμασκηνό έμπορο Ανανία. Η μικρή εκκλησία βρίσκεται πέντε μέτρα κάτω από το έδαφος, αποτελείται από δύο μικρά δωμάτια με πέτρινους τοίχους και έχει αναστηλωθεί αρκετές φορές.

• Κείμενο – φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Μητσάκης, ΕΘΝΟΣ, 17/11/2010

Η Καθημερινή, 13/11/2010

Το βραβείο του πιο ανεπτυγμένου νησιού της Καραϊβικής πρέπει να απονεμηθεί στο St. Martin/St. Maarten, το μισό γαλλικό και μισό ολλανδικό νησί των Δυτικών Ινδιών. Χωρίς να καταστρέψει το φυσικό του κάλλος προσφέρει στους τουρίστες μια πληθώρα επιλογών σε καταστήματα, καζίνο, πολυτελή θέρετρα κ.ά.

• Παρασκευή

5 μ.μ. Για τους εραστές του κρασιού

Φημολογείται ότι η ολλανδική πλευρά του νησιού κινείται με ταχύτερους ρυθμούς από τη γαλλική. Οι Ολλανδοί προσφέρουν περισσότερα πολυτελή θέρετρα, ενώ οι Γάλλοι πιο οικογενειακές διακοπές.

8 μ.μ. Οι Ανδεις στην Καραϊβική

Για μη γαλλική κουζίνα επιλέξτε το αργεντίνικο Patagonia Simpson Bay Yacht Club που άνοιξε πρόσφατα. Τα φιλέτα σερβίρονται με σάλτσα της επιλογής σας, σαλάτα και ένα ορεκτικό.

10 μ.μ. Καλή ζαριά

Στο απόμερο Princess Casino στο Port Plaisance, κοντά στα γαλλικά σύνορα εκτός από τα συνήθη, blackjack, poker και τραπέζια ρουλέτας, μπορείτε να απολαύσετε και εξαιρετικές χορευτικές παραστάσεις.

• Σαββατο

10 π.μ. Παραλία

Περπατήστε στην παραλία Orient bay, γνωστή για τα beach bars και την άγρια φυσική της ομορφιά. Αναζητήστε και την Kakao Beach, η οποία διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές.

12 μ. Η Riviera των θαλασσινών

Η γαλλική κωμόπολη Grand Case είναι το γαστριμαργικό κέντρο του νησιού. Τα δύο καλύτερα εστιατόρια της περιοχής είναι το Talk of the Town Too και το La Crepe en Rose.

8 μ.μ. Δείπνο με θέα

Ενα από τα πλέον φιλόδοξα έργα του St. Maarten είναι το τεράστιο οικοδομικό συγκρότημα Porto Cupecoy. Καθίστε στο Maximo Cafe, ένα γαλλικό εστιατόριο και δοκιμάστε ένα πιάτο ζυμαρικών με θαλασσινά.

11 μ.μ. Κόκκινο ρούμι

Ο τόπος είναι γεμάτος τροπικά μπαρ. Για κάτι διαφορετικό δοκιμάστε το Red Piano στην ολλανδική μεριά με ζωντανή μουσική και ρούμι guavaberry.

• Κυριακή

9 π.μ. Κρουασάν σοκολάτα

Το καλό και προσιτό πρωινό είναι και δυσεύρετο. Στους δύο φούρνους της λεωφόρου Marigot, La Sucriere και Sarafina’s θα βρείτε φρέσκα κρουασάν, τάρτες με φρούτα και εκλέρ.

• Χρήσιμες πληροφορίες

Πού θα μείνετε:

Hotel L’Esplanade (Grand Case, 590-590-87-06-55, lesplanade.com), Love Hotel (140 Boulevard de Grand Case, 590-590-29-87-14, love-sxm.com), La Samanna Resort & Spa (Baie Longue, 800-957-6128, lasamanna.com).

Τι θα κάνετε:

Love Hotel (140 Boulevard de Grand Case; 590-590-29-87-14, love-sxm.com), Patagonia (Plaza Puerta del Sol, Simpson Bay Yacht Club; 599-544-3394, www.patagonia-restaurant.com), Princess Casino at Port de Plaisance (Cole Bay, 599-544-4311, princessportdeplaisance.com), Kakao Beach (on Orient Bay, 590-590-87-43-26, kakaobeach.com), Talk of the Town Too, La Crepe en Rose (Boulevard de Grand Case), Maximo Cafe (Porto Cupecoy, 599-554-0333), Red Piano on the Dutch side (Pelican Resort, 599-544-6008).

• Μονοήμερη εξόρμηση στη Χαλκίδα, όπου θα δείτε και το φαινόμενο της παλίρροια

• Του Ντινου Κιουση, Η Καθημερινή, Σάββατο, 13 Nοεμβρίου 2010

Η πρωτεύουσα και κύριο λιμάνι του νομού Εύβοιας, η Χαλκίδα, είναι κτισμένη και απλωμένη και στις δύο πλευρές του πορθμού του Ευρίπου, δηλαδή και στη νήσο Εύβοια αλλά και στη Στερεά Ελλάδα.

Η σημερινή πόλη έχει πληθυσμό άνω των 55.000 κατοίκων, είναι όμορφη σε γενικές γραμμές και παρέχει κάθε είδους διασκέδαση (εστιατόρια, ταβέρνες, μπαρ, καφέ) για τους επισκέπτες.

Για την ονομασία της πόλης υπάρχουν δύο εκδοχές. Είτε προήλθε από κοιτάσματα χαλκού που υπήρχαν στην περιοχή είτε από πολλά εργαστήρια επεξεργασίας χαλκού.

Η πόλη έχει στα δυτικά της τον Ευβοϊκό και γύρω γύρω «κλείνεται» από λόφους. Με μια τέτοια φυσικά οχυρή θέση και με τον έλεγχο του πορθμού, δεν είναι τυχαίο που η Χαλκίδα ήταν μια πόλη μείζονος σημασίας από την αρχαιότητα. Βέβαια, το γεγονός αυτό «προσκάλεσε» και διάφορους κατακτητές

Η αρχαιολογική σκαπάνη ανακάλυψε τον πρώτο οικισμό που δημιουργήθηκε το 3000 π.Χ. στη θέση Μάνικα. Από τον Ομηρο ξέρουμε πως η Χαλκίδα συμμετείχε με 40 πλοία στον Τρωικό Πόλεμο. Κατά την αρχαιότητα μαζί με την Ερέτρια αποτελούν τις δύο σημαντικότερες πόλεις της Εύβοιας. Η Χαλκίδα μετά από πολύχρονο πόλεμο και μάχες στο Ληλάντιο Πεδίο θα υποτάξει την Ερέτρια. Μετά τη μακεδονική κυριαρχία έρχονται οι Ρωμαίοι και ακολουθούν οι Βυζαντινοί.

Ο Ιουστινιανός οχυρώνει την πόλη κι έτσι αυτή θα επιζήσει των αραβικών επιδρομών του 7ου αιώνα. Τα χρόνια της φραγκοκρατίας είναι χρόνια ακμής για τη βαρωνία της Χαλκίδας, τόσο λόγω του ανεπτυγμένου εμπορίου όσο και από την κατεργασία της πορφύρας και τη λειτουργία των τραπεζικών οργανισμών των Βενετών. Κατά την τουρκοκρατία, η Χαλκίδα έγινε έδρα του Καπουδάν Πασά και το πασαλίκι του Εγρίπου ήταν διοικητική διαίρεση που συμπεριελάμβανε όλη σχεδόν τη Στερεά Ελλάδα.Τότε (το 1684) κτίστηκε και το φρούριο της Χαλκίδας (κάστρο του Καράμπαμπα) για να προστατέψουν την πόλη από τους Ενετούς. Το κάστρο είναι κτισμένο στη μεριά της Στερεάς πάνω στον λόφο Φούρκα.

Η Χαλκίδα απελευθερώθηκε στις 7 Απριλίου του 1833.

• Να δείτε…

… την παλιά κινητή γέφυρα του Ευρίπου που κατασκευάστηκε το 1962. Ο πορθμός έχει μήκος 40 μ., πλάτος 39 μ. και βάθος 8,5 μ. Πάνω ή πλάι από τη γέφυρα θα δείτε το θαυμαστό παλιρροϊκό φαινόμενο της εναλλασσόμενης κίνησης των νερών του Ευβοϊκού. Aνά 6 ώρες η ροή του νερού αλλάζει, ενώ η ταχύτητα του ρεύματος, που είναι 5–6 μ./ώ., μπορεί να φτάσει τα 9 μ./ώ.

…το Κόκκινο Σπίτι της οικογένειας Μάλλιου στο Κρηπίδωμα στη βόρεια πλευρά της παραλίας της πόλης. Χτίστηκε το 1884 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Φλεγκίς και ανήκει σήμερα στον Δήμο Χαλκιδέων.

…το Αρχαιολογικό Μουσείο και το Λαογραφικό Μουσείο της πόλης. Στο πρώτο συγκεντρώνονται τα ευρήματα από τις ανασκαφές που έχουν γίνει σε όλη την Εύβοια.

…το κάστρο του Καράμπαμπα που δεν μοιάζει καθόλου για τουρκικό κάστρο. Και φυσικό επόμενο, βέβαια, αφού σχεδιάστηκε από τον Βενετό Gerolimo Galopo και η αρχιτεκτονική του είναι περισσότερο ευρωπαϊκή. Εκεί στο κάστρο βρίσκεται και ο τάφος του συγγραφέα Γιάννη Σκαρίμπα.

…το Ληλάντιο Πεδίο στα 5–6 χλμ. από το κέντρο της πόλης. Είναι μια πανέμορφη περιοχή, στην ουσία προάστιο της Χαλκίδας, με κάποια υπέροχα παλιά σπίτια και νεοκλασικά, κατάφυτη με οπωροφόρα, με μπαξέδες και κυρίως με αμπέλια. Η μεγαλύτερη παραγωγή κρασιού στην Εύβοια γίνεται στο Ληλάντιο Πεδίο. Είναι μια πεδιάδα της κεντρικής Εύβοιας, που σχηματίστηκε από τις προσχώσεις του Λήλαντα ποταμού. Τα νερά του Λήλαντα μαζί με τις λάσπες που κουβαλάνε ευθύνονται για το εύφορον του Ληλαντίου ήδη από την αρχαιότητα. Αυτή η ευφορία ήταν η αιτία για τον πόλεμο Χαλκίδας και Ερέτριας τον 8ο π.Χ. αιώνα.

Τέλος, αν δείτε κάποια προτομή του Αριστοτέλη, μην παραξενευθείτε. Στη Χαλκίδα ήρθε το 323 π.Χ. ο Αριστοτέλης, για να πεθάνει τον επόμενο χρόνο στο σπίτι της μητέρας του.

Χρήσιμες πληροφορίες

• Πώς θα πάτε:

Η Χαλκίδα απέχει μόνο 70 χιλιόμετρα από την Αθήνα και μπορείτε να πάτε με Ι.Χ., ΚΤΕΛ ή τρένο.

• Πού θα μείνετε:

«Best Western Lucy Hotel», τηλ. 22210-23.831, www.lucy-hotel.gr «John’s Hotel», τηλ. 22210-24.996-8 «Ξενοδοχείο Χαρά», τηλ. 22210-76.305-8

• Πού θα φάτε:

Η Χαλκίδα μαζι με τα περίχωρα Νέα Αρτάκη και Νέα Λάμψακο φημίζονται για τα ουζερί και τα θαλασσινά. Στη Νέα Λάμψακο στο «Ακρογιάλι», στη Νέα Αρτάκη στο «Ελα να δεις» και στη Χαλκίδα στα «Καΐκια»

• Περιήγηση στην ιστορική καστροπολιτεία

Οι κεραμιδένιες στέγες του Μιστρά υψώνονται κάτω από τις μολυβένιες ορθοπλαγιές του Ταΰγετου και ορίζουν έναν από τους πιο συναρπαστικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας. Η ανείπωτης γραφικότητας βυζαντινή πόλη δημιουργήθηκε εκεί όπου αρχικά υπήρχε ένα σκέτο κάστρο, το οποίο ίδρυσε το 1249 ο Γουλιέλμος Βιλεαρδουίνος, στον λόφο που λεγόταν Μυτζηθράς (λένε πως θύμιζε στην όψη το γνωστό νόστιμο τυρί).

Η εντυπωσιακή καστροπολιτεία του Μιστρά. Το 1989 συμπεριελήφθη στον κατάλογο μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Αργότερα χτίστηκαν ολόγυρα πολλά πέτρινα σπιτάκια και από το 1262, όταν ο Μοριάς πέρασε στους Βυζαντινούς, ο Μιστράς έγινε η ισχυρότερη βυζαντινή πολιτεία στη Νότια Ελλάδα και πρωτεύουσα στο Δεσποτάτο του Μορέως. Οι Καντακουζηνοί και οι Παλαιολόγοι δεσπότες του Μιστρά έχασαν την πόλη και το Δεσποτάτο το 1460 και παρά τους τρεισήμισι αιώνες τουρκοκρατίας, διατήρησε έως σήμερα μια αξιόλογη εικόνα του βυζαντινού του μεγαλείου.

Η Ευαγγελίστρια, μια από τις μοναδικής ιστορικής αξίας βυζαντινές εκκλησίες του Μιστρά.

Ενας λαβύρινθος από πέτρινα δρομάκια οδηγεί σε επτά πανέμορφες βυζαντινές εκκλησίες με μοναδική αρχιτεκτονική, βυζαντινά οικόσημα και εκπληκτικές τοιχογραφίες, στο κάστρο με την εξαίσια θέα στην κοιλάδα του Ευρώτα με τις ροδοδάφνες και τις πορτοκαλιές, και στα παλάτια των Δεσποτών του Μιστρά, όπου νομίζεις ότι ξαναζωντανεύει ο μεσαιωνικός Μοριάς. Κι αν τύχει και χτυπήσει κάποια καμπάνα της καστροπολιτείας ο αέρας φέρνει από μακριά τους στίχους του Αγγελου Σικελιανού: «Μες στη ροδόφωτη αυγή, για Σε Μεγαλομάτα, τα σημαντήρια εσήμαναν Μυστρά και Καλαμάτα».

Για να περιηγηθείτε στον Μιστρά θα χρειαστείτε αρκετό χρόνο μια και η καστροπολιτεία είναι μεγάλη και τα σπουδαία μνημεία της πολλά. Αν δεν θέλετε να ξοδέψετε χρόνο διαβάζοντας τις κατατοπιστικές πινακίδες, μελετήσετε τον εξαιρετικό οδηγό «Μυστράς, η μεσαιωνική πολιτεία», του καθηγητή Μανόλη Χατζηδάκη (εκδοτική Αθηνών).

Η πρότασή μας είναι να ξεκινήσετε από την επάνω πύλη και να κατηφορίσετε έως την κάτω πύλη (όπου θα έχετε φροντίσει να σας περιμένει αυτοκίνητο). Από την πάνω πύλη ένα καλντερίμι οδηγεί στην κορυφή του βουνού, στο φράγκικο κάστρο. Οπως καταλαβαίνετε, η θέα από εδώ είναι συναρπαστική καθώς μπροστά σας απλώνεται ένα πανόραμα του κάμπου της Σπάρτης και της κοιλάδας του Ευρώτα.

Ενα δεύτερο καλντερίμι διασχίζει την Ανω Χώρα και σας οδηγεί στην Κάτω περνώντας από τα σπουδαιότερα μνημεία της καστροπολιτείας: τα παλάτια, τους ναούς της Αγίας Σοφίας, του Αγίου Νικολάου και το μοναστήρι της Παντάνασσας, τη μονή Βροντοχίου με τα δύο καθολικά της, τους Αγίους Θεοδώρους και την Οδηγήτρια (ή Αφεντικό), τον ναό της Περιβλέπτου με τις θαυμάσιες αγιογραφίες του. Κοντά στην Κάτω πύλη, όπου θα τελειώσει η περιήγησή σας, βρίσκεται η μητρόπολη του Μιστρά, ο Αγιος Δημήτριος.

• Σύντομη ιστορία

Μετά το 1262 όταν ξεκίνησε η δοξασμένη εποχή του Μιστρά, χτίστηκε γύρω από το κάστρο η Ανω Χώρα που ήταν τειχισμένη. Αργότερα φτιάχτηκαν και άλλα σπίτια εξωτερικά και δημιουργήθηκε η Κάτω Χώρα, ενισχυμένη με τείχος και αυτή. Ο Μιστράς ήκμασε επί Μανουήλ Καντακουζηνού (1349-1380). Από τον επόμενο δεσπότη, τον Θεόδωρο Παλαιολόγο, ξεκίνησε η παρακμή που τον οδήγησε στα χέρια των Τούρκων το 1460, οι οποίοι έφυγαν πυρπολώντας την πόλη το 1825. Οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στη Σπάρτη και οι τελευταίοι έφυγαν από τον Μιστρά το 1953, όταν ξεκίνησε η συντήρηση των μνημείων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το 1989 με απόφαση της Unesco συμπεριελήφθη στον κατάλογο μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

• Στα παλάτια, στην Περίβλεπτο και στο «Αφεντικό»

ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΠΑΛΑΤΙΩΝ. Μοναδικό συγκρότημα ανακτόρων από τη βυζαντινή εποχή και επιβλητικό μνημείο. Εδώ ήταν η έδρα του πολιτικού δεσπότη του Μοριά. Ο θρόνος βρισκόταν σε μια ενιαία αίθουσα με διαστάσεις 36 μ. χ 10 μ. Η αρχική πτέρυγα (η ανατολική) χτίστηκε στα χρόνια των Βιλεαρδουίνων και οι υπόλοιπες στα χρόνια των Καντακουζηνών. Η τελευταία φάση, η βόρεια, χρονολογείται στα χρόνια των Παλαιολόγων, στις αρχές του 15ου αιώνα. Το παλάτι διέθετε σύστημα θέρμανσης (σπάνιο για την εποχή) και διακρίνονται ακόμη οι οκτώ καμινάδες που προεξέχουν από το κτίριο ως αντηρίδες. Σ’ αυτές τις καμινάδες κατέληγαν ισάριθμοι καυστήρες ξύλου στο υπόγειο. Στα σπίτια που υψώνονται γύρω από τα Παλάτια, πιθανότατα κατοικούσαν τα μέλη της αριστοκρατίας από την οποία προέρχονταν και οι αξιωματούχοι του Δεσποτάτου.

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ιστορικός ναός με μοναδική διακόσμηση. Είναι ο αρχαιότερος του Μιστρά και χτίστηκε πριν από το 1270 από τον μητροπολίτη Λακεδαίμονος Ευγένιο. Ανακαινίστηκε από τους μητροπολίτες Νικηφόρο και Ματθαίο. Αποτέλεσε τον Μητροπολιτικό ναό της πόλης και έδρα του Μητροπολίτη Λακεδαιμονίας. Διασώζει εξαιρετικής τέχνης τοιχογραφίες (από το 1270 έως το α’ μισό του 15ου αιώνα), αλλά ένα μέρος από αυτές καταστράφηκαν όταν τον 15ο αιώνα ο ναός έγινε πεντάτρουλος σταυροειδής από τρίκλιτη βασιλική που ήταν αρχικά. Εδώ στέφθηκε το 1449 ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, μέχρι τότε Δεσπότης του Μιστρά. Παρατηρήστε τον ανάγλυφο βυζαντινό δικέφαλο αετό στο δάπεδο του ναού (πιθανότατα έργο του 14ου αιώνα), τα δύο προσκυνητάρια με ανάγλυφα φυτικά σχέδια στα μέτωπα των πεσσών του Ιερού και τα διαφορετικών εποχών θωράκια στο διάζωμα του υπερώου.

Η ΠΕΡΙΒΛΕΠΤΟΣ. Κομψότατος βυζαντινός ναός, δίστυλος σταυροειδής εγγεγραμμένος, με τρεις πενταγωνικές εξωτερικά αψίδες στο Ιερό και είσοδο στη βόρεια πλευρά. Σώζονται αγιογραφίες του γ΄ τέταρτου του 14ου αιώνα, και αποτελούν έργο τεσσάρων ζωγράφων υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας. Σώζονται επίσης πολλά μέρη από τον εξαιρετικό γλυπτό διάκοσμο. Η Περίβλεπτος, καθολικό μονής αφιερωμένης στην Παναγία, κτίστηκε στα μέσα του 14ου αιώνα πιθανότατα από τον πρώτο Δεσπότη του Μιστρά Μανουήλ Καντακουζηνό και τη σύζυγό του Ισαβέλλα de Lusignan.

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΟΔΗΓΗΤΡΙΑ (ΑΦΕΝΤΙΚΟ). Πολύ εντυπωσιακός βυζαντινός ναός χτισμένος τον 14ο αιώνα από τον ηγούμενο της μονής Βροντοχίου Παχώμιο, ως καθολικό μοναστηριού. Ο ρυθμός του συνδυάζει τη βασιλική στο ισόγειο με τον πεντάτρουλο εγγεγραμμένο σταυροειδή στο υπερώο. Το επιβλητικό σύνολο τονίζουν οι αψίδες, τα κλίτη και τα πυργόσχημα παρεκκλήσιά της.

Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑ
Είναι το καθολικό της πατριαρχικής μονής του Ζωοδότη Χριστού, που ίδρυσε στα μέσα του 14ου αιώνα ο Μανουήλ Καντακουζηνός, και βρίσκεται στη συνοικία των παλατιών. Είναι ναός δίστυλος σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο και έχει πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο και ωραία μαρμαροθετήματα. Η Παντάνασσα είναι βυζαντινό μοναστήρι το οποίο σήμερα λειτουργεί και είναι γυναικείο με έξι μοναχές (είναι το μοναδικό μέρος του Μιστρά που κατοικείται). Το καθολικό είναι ναός βυζαντινός και μεγαλοπρεπέστατος χτισμένος το 1428 που ξεχωρίζει καθώς υψώνεται πάνω στην απότομη πλαγιά. Από το παλιό μοναστήρι σήμερα κατοικείται μόνο η ανατολική πτέρυγα των κελιών.

• FAST INFO

ΓΙΑΤΙ «ΑΦΕΝΤΙΚΟ»;
«Αφεντικό» ονομάζεται ο ναός της Παναγίας Οδηγήτριας και σύμφωνα με το Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού η επωνυμία προέρχεται από τη φράση «ναός αφεντικός» και τη λέξη «αυθέντης – αφέντης» που χαρακτήριζε τους δεσπότες. Η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και πολυτέλεια που είχε ο ναός τον έκαναν λοιπόν έναν «ναό αφεντικό».

ΟΙ ΟΙΚΙΕΣ
Καθρεφτίζουν ολοκάθαρα την ποιότητα ζωής των κατοίκων του Μιστρά και σώζονται αρκετές και καλοδιατηρημένες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα αρχοντικά του Λάσκαρη και του Φραγκόπουλου στην Κάτω Χώρα και το Παλατάκι στην Ανω Χώρα του Μιστρά. Οι περισσότερες οικίες είχαν τα δωμάτια στον όροφο και στο ισόγειο μαγειρεία, αποθήκες και στάβλους.

ΩΡΑΡΙΑ
Ο αρχαιολογικός χώρος είναι ανοικτός καθημερινά από τις 8:30 έως τις 15:00. Τη θερινή περίοδο κλείνει στις 19:00. Παραμένει κλειστός στις εθνικές εορτές και στις αργίες των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και του Πάσχα.

ΣΤΟ ΒΑΡΑΘΡΟ ΤΟΥ ΚΑΙΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΑΓΚΑΔΑ
Γύρω από τον Μιστρά μπορείτε να κάνετε πολύ ωραίες και ενδιαφέρουσες βόλτες. Καθώς οδηγείτε προς Μιστρά από Σπάρτη θα δείτε το χωριό Μαγούλα, κτισμένο στη θέση της αρχαίας Πιττάνης. Κοντά στον δρόμο (υπάρχουν πινακίδες) θα δείτε απομεινάρια ρωμαϊκών λουτρών με καταχωμένα ψηφιδωτά, από αρχαίο γυμναστήριο του 2ου μ.Χ. αιώνα.

Ανηφορίζοντας προς τον Μιστρά θα περάσετε από την Τρύπη, άλλο ένα χωριουδάκι στο οποίο αξίζει να κάνετε στάση για να δείτε την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, χτισμένη πάνω σε δύο πέτρινες αψίδες με μια πηγή στα πόδια τους.

Περίπου 10 χλμ. από τη Σπάρτη ο δρόμος θα σας φέρει στο σπηλαιοβάραθρο του Καιάδα ή σπηλαιοβάραθρο της Τρύπης (προσοχή η είσοδος απαγορεύεται λόγω κατολισθήσεων). Το βάραθρο είναι μια ρωγμή πλάτους 2 έως 4 μ. και κάθετου βάθους 25 μέτρων και παρότι οι ανασκαφές έφεραν στο φως οστά 476 ατόμων, αυτά δεν προέρχονταν από βρέφη. Πιθανότατα ο Καιάδας ήταν τόπος εκτελέσεων και οι Σπαρτιάτες πέταγαν στο πηγάδι τους εχθρούς τους, όπως τον Αριστομένη και άλλους 50 κατά τη διάρκεια του 2ου Μεσσηνιακού Πολέμου.

Από τον Καιάδα μέχρι το 15ο χλμ. της εθνικής οδού Σπάρτης-Καλαμάτας η διαδρομή είναι γεμάτη στροφές πάνω σε πετρόχτιστες φουρκέτες, σκαμμένα περάσματα μέσα από απόκοσμους βράχους, δασωμένες ορθοπλαγιές, φαράγγια, σπηλιές, πηγές και αντιλαλούσες χαράδρες, ένα τοπίο μεγάλης ομορφιάς.

Αξίζει λοιπόν να ανηφορίσετε δίπλα στις χαράδρες του Καιάδα και να οδηγήσετε μέσα στα δάση του μαγικού βουνού του Ταΰγετου, νιώθοντας τις μυρωμένες ανάσες από τις βελανιδιές, τις καστανιές, τα μαυρόπευκα και τα έλατα.

Εδώ βρίσκεται και η περιοχή της Λαγκάδας, γνωστό αναρριχητικό πεδίο το οποίο αξιοποιήθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Εχει εξαιρετικής ποιότητας ασβεστόλιθο και τα τοπία είναι καταπληκτικά. Υπάρχουν περισσότερες από 60 διαδρομές αθλητικού χαρακτήρα (sport climbing) και καθώς οι δυσκολίες είναι σοβαρές οι διαδρομές απευθύνονται σε κατάλληλα προετοιμασμένους αναρριχητές.

Οι διαδρομές αναπτύσσονται σε 4 κύρια πεδία (Αλώνι, Πετσάνες, Τουρλίτσα, Στάνη), εξελίσσονται κατά βάση σε πλάκες και αρνητικά, ενώ είναι επαρκώς ασφαλισμένες με ανοξείδωτα βύσματα 10, ή κατά περίπτωση, 12 χιλιοστών. Η επιστροφή γίνεται με ραπέλ από καλά ασφαλισμένα ρελέ.

Οι διαδρομές βρίσκονται σε υψόμετρο περίπου 800 μ. και καλύτερη εποχή για μια ευχάριστη επίσκεψη στο Αναρριχητικό Πάρκο Λαγκάδας θεωρείται το διάστημα από τα μέσα Μαΐου ως τα μέσα Οκτωβρίου.

Στη Λαγκάδα και στα επιβλητικά ασβεστολιθικά της βράχια υπάρχουνε επίσης πολλά μικρά σπήλαια, καθόλου αξιοποιημένα τουριστικά. Αν θέλετε να ακολουθήσετε μια αποστολή σε κάποιο από αυτά αποταθείτε στον Σπηλαιολογικό Ομιλο Ταϋγέτου – Πάρνωνα «Ο Ποσειδών» (2731022103, 6972857852, www.speleoclubposeidon.gr) Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε και με τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο (ΕΟΣ) Σπάρτης (Γκορτσολόγου 97, τηλ. 27310 22574).

ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΡΘΟΠΛΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΦΑΡΑΓΓΙΑ
Η περιοχή του Ταΰγετου γύρω από τον Μιστρά έχει θαυμάσιες πεζοπορικές διαδρομές. Και το φθινόπωρο είναι μία από τις καλύτερες εποχές για περπάτημα στη φύση.

1. Παρόρι – Παναγιά Ζαγούνα – Μονή Φανερωμένης
Η αρχή του μονοπατιού βρίσκεται περίπου 400 μέτρα μετά την κεντρική πλατεία του χωριού Παρόρι, κατά μήκος του δρόμου για το χωριό Αγιος Ιωάννης (η σήμανση είναι κίτρινο τριγωνάκι σε λευκό φόντο). Η ανάβαση αρχίζει με σημαντική κλίση και προσφέρει έξοχη θέα προς τον κάμπο της Σπάρτης. Λίγο ψηλότερα φθάνετε σε διασταύρωση όπου στρίβετε δεξιά και μετά περίπου 10΄απότομης ανάβασης, καταλήγετε στην εντυπωσιακή τοποθεσία της Παναγιάς Ζαγούνας. Το εκκλησάκι βρίσκεται εδώ, κάτω από την επιβλητική ορθοπλαγιά από τον 18o αιώνα και γιορτάζει στις 21 Νοεμβρίου, στα Εισόδια της Θεοτόκου.

Σύμφωνα με μια άποψη, υπήρχε εδώ ιερό κατά την αρχαιότητα. Βγαίνοντας από τον περίβολο, στρίβετε δεξιά και συνεχίζετε ανηφορίζοντας ΄ςως τη διακλάδωση, όπου πάτε δεξιά. Πιο πάνω υπάρχει άλλη μια διασταύρωση, όπου συνεχίζετε ευθεία, ακολουθώντας τη σήμανση. Βγαίνετε στο εκκλησάκι του Αϊ-Δημήτρη και -πάλι ακολουθώντας τη σήμανση- φτάνετε στο μοναστήρι της Φανερωμένης. Είναι μετόχι της μονής Αγίων Τεσσαράκοντα που βρίσκεται λίγο έξω από τη Σπάρτη. Το καθολικό χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, ενώ τα άλλα κτίρια είναι μεταγενέστερα. Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου, τη Γέννηση της Θεοτόκου.

2. Παρόρι – Παναγία Λαγκαδιώτισσα – Μεταμόρφωση του Σωτήρος
Το μονοπάτι ανεβαίνει το φαράγγι της Λαγκάδας – ή ρέμα της Λαγκαδιώτισσας, όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι (η σήμανση είναι κόκκινο τρίγωνο σε λευκό φόντο). Ενας χωματόδρομος έξω από το χωριό οδηγεί στην είσοδο του μονοπατιού, που είναι πάντως κοντά στην κεντρική πλατεία.

Μετά 15 λεπτά πεζοπορίας θα φτάσετε στη εντυπωσιακή σπηλαιοεκκλησιά της Παναγίας της Λαγκαδιώτισσας. Σύμφωνα με την παράδοση, ο ναός είναι κτίσμα του 12ου αιώνα και εδώ λειτουργήθηκε ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος όταν ξεκίνησε για το ιστορικό ταξίδι του προς την Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 1449. Οι τοιχογραφίες πάντως χρονολογούνται στα 1920.

Το μονοπάτι συνεχίζει ανηφορικό μετά την εκκλησία και γίνεται ακόμα πιο εντυπωσιακό. Περπατάτε στην αριστερή πλευρά του άγριου φαραγγιού – σε πολλά σημεία μάλιστα τα τοιχώματα της χαράδρας σκεπάζουν τμήματα του μονοπατιού. Μέρος της διαδρομής γίνεται πάνω σε τσιμέντο, παράλληλα με τη διαδρομή του δικτύου του υδραγωγείου του Παρορίου.

Μετά μισή ώρα πεζοπορίας από την Παναγία Λαγκαδιώτισσα, θα φτάσετε στο εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (Σωτηρίτσα).

Κτίστηκε τη δεκαετία του ‘80, πάνω στα ερείπια βυζαντινού ναού. Ο κόσμος ανεβαίνει εδώ στις 6 Αυγούστου για τη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.

Από αυτό το σημείο μπορείτε, εάν θέλετε, να συνεχίσετε προς τον Μιστρά (υπάρχει σχετική σήμανση) και από εκεί να επιστρέψετε στο Παρόρι.

Αλλη επιλογή είναι η ανάβαση, κατά μήκος του χωματόδρομου, στη μονή Φανερωμένης και από εκεί η κατάβαση στο Παρόρι, μέσω της Παναγιάς Ζαγούνας.

• ΔΙΑΜΟΝΗ

ΣΤΟΝ ΜΙΣΤΡΑ
«Ο Πύργος του Μυστρά» (27310 20870 www.pyrgosmystra.com).
«Ξενώνας Μαζαράκη» (27310 20414, www.xenona­smazaraki.gr).

ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ
«Cecil» (27310 24980). «Μανιάτης» (27310 22665, www.maniatishotel.gr). «Απόλλων» (27310 22491). «Δίοσκου­ροι» (27310 28484).

• ΦΑΓΗΤΟ

ΣΤΟΝ ΜΙΣΤΡΑ
«Ο Ελληνας» (27310 82666) «Μάρμαρα» (27310 83421)

ΣΤΟ ΠΑΡΟΡΙ
«Ταβέρνα του Στελάκου» (6945805802).

ΣΤΑ ΠΙΚΟΥΛΙΑ­ΝΙΚΑ
«Σκοπαρά­ντζος» (27310 82403)

ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ
«Ελυζέ» (Παλαιολόγου 113, 27310 29896). «Τα Τσίντζινα» (Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 88, 27310 23020). «Ελλήνιον» (Θερμοπυλών 93, 27310 26626). «Διεθνές» (27310 28636). «Η Στοά» (Λυκούργου 140, 27310 23237).

• Κείμενα: Αντώνης Ιορδάνογλου
  Φωτογραφίες: Μάρω Κουρή, Κώστας Λουκόπουλος
• ΕΘΝΟΣ, 26/10/2010

• Κείμενο – φωτογραφίες: Ντέπυ Χιωτοπούλου, Αγγελιοφόρος: Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου 2010 13:05

Οι Πρέσπες βρίσκονται στο βορειοδυτικό άκρο της Ελλάδας, στα σύνορα με την Αλβανία και την ΠΓΔΜ (Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία Μακεδονίας), σε μια έκταση περίπου 300.000 στρεμμάτων. Η περιοχή αποτελείται από τις δυο λίμνες, τη Μικρή (48.500 στρέμματα) και τη Μεγάλη Πρέσπα (280.000 στρέμ.).

Οι Πρέσπες έχουν ανακηρυχθεί από το 1974 Εθνικός Δρυμός και Υγρότοπος Ραμσάρ Διεθνούς Σημασίας, με σκοπό τη διαφύλαξη της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας της. Υπάρχουν περισσότερα από 1.500 είδη φυτών καθώς και 12 τύποι δασών. Εκεί συναντώνται πάνω από 40 είδη θηλαστικών, όπως η αρκούδα, η βίδρα, ο λύκος, το αγριόγιδο κ.ά. καθώς και 11 είδη αμφιβίων, 22 είδη ερπετών, 17 είδη ψαριών, 260 είδη πουλιών. Αυτά που ξεχωρίζουν είναι οι πληθυσμοί των σπάνιων υδρόβιων πουλιών, όπως των δυο ειδών αναπαραγωγής στον κόσμο, του αργυροπελεκάνου και του ροδοπελεκάνου.

Από το 14ο ώς τον 18ο αιώνα η περιοχή αποτελούσε τόπο ασκητισμού, με αποτέλεσμα τα βράχια και οι σπηλιές της νότιας όχθης της Μεγάλης Πρέσπας να είναι γεμάτα με βυζαντινές εικόνες και ασκηταριά. Στην περιοχή είναι συγκεντρωμένα 26 βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία και ναοί.

• Στα ασκηταριά της Πρέσπας

Στον παραδοσιακό οικισμό Ψαράδες απολαμβάνω τη θέα στη λίμνη, επισκέπτομαι την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, περιπλανιέμαι στα δρομάκια με τα πετρόχτιστα σπίτια μέχρι να συναντηθώ με τον Βασίλη τον «Πελεκάνο» που θα με ξεναγήσει στα ασκηταριά της περιοχής. Κατηφορίζουμε στο λιμανάκι του χωριού, επιβιβαζόμαστε στη βάρκα του και βάζουμε πλώρη για τη μεγάλη βόλτα.

Κατευθυνόμαστε βόρεια και κάνουμε πρώτη στάση στο πιο μακρινό ασκηταριό, της Παναγίας Ελεούσας ή του Αγίου Πέτρου όπως το ονομάζουν οι ντόπιοι. Το ασκηταριό χρονολογείται από το 14ο αιώνα, ενώ παρουσιάζει πολύ αξιόλογες αγιογραφίες στο εσωτερικό του. Θα χρειαστεί να ανηφορίσω τα 176 σκαλοπάτια για να φτάσω στο ασκηταριό, να ανάψω το κεράκι μου αλλά και να απολαύσω την εκπληκτική θέα που πραγματικά εντυπωσιάζει!

Συνεχίζουμε για το ασκηταριό της Μικρής Ανάληψης (15ος αιώνας) το οποίο κι αυτό βρίσκεται στην εσοχή των βράχων. Επόμενο ασκηταριό, της Μεταμόρφωσης (13ος αιώνας) με τις δυο βραχογραφίες, της Παναγίας Δεξιοκρατούσας και της Παναγίας Βλαχερνίτισσας.

• Στο νησάκι του Αγίου Αχίλλειου

Διασχίζοντας την πλωτή πεζογέφυρα, επισκέπτομαι το νησάκι του Αγίου Αχίλλειου το οποίο βρίσκεται στο βόρειο άκρο της Μικρής Πρέσπας.

Ο Αγιος Αχίλλειος έχει έντεκα μόλις σπίτια, έναν ξενώνα, και ένα σημαντικότατο μνημείο, τη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου, τρίκλιτη ξυλόστεγη του 10ου αιώνα. Είναι πλακοστρωμένη με μεγάλες ορθογώνιες πλάκες που προέρχονται από το ελληνιστικό νεκροταφείο της αρχαίας Λύκας. Εκεί είναι που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο, το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου, οι σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα «Πρέσπεια».

Στον Αγιο Αχίλλειο διασώζονται επίσης και ερείπια του ναού των Αγίων Αποστόλων (11ος – 12ος αιώνας) στις παρυφές της δυτικής όχθης του νησιού, ο ναός του Αγίου Δημητρίου (14ος αιώνας) στα νοτιοδυτικά της Βασιλικής, ο μονόχωρος ξυλόστεγος ναός του Αγίου Γεωργίου που χρησιμοποιείται ως κοιμητηριακός ναός και το μοναστήρι της Παναγίας Πορφύρας (16ος αιώνας) στο νότιο άκρο του νησιού.

• Στο Λαιμό και τον Αγιο Γερμανό

Στο Λαιμό,μεταξύ άλλων, βρίσκεται η έδρα του δήμου καθώς και το «Στέκι», κέντρο πληροφόρησης που έχει δημιουργήσει το Πολιτιστικό Τρίγωνο Πρεσπών, μια ανεξάρτητη τοπική μη κυβερνητική οργάνωση, που δημιούργησε πριν μια δεκαετία περίπου, η Γκαμπριέλα Σάινερ. Στόχοι του είναι η δημιουργία ευκαιριών κατάρτισης και θέσεων απασχόλησης, η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, οι εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις κ.ά. (τηλ. 23850/51.332).

Λίγο πιο πάνω, στην είσοδο του Αγίου Γερμανού, το Κέντρο Πληροφόρησης για τις Πρέσπες της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών το οποίο εκθέτει φωτογραφικό υλικό από την περιοχή και παρέχει πληροφορίες (τηλ. 23850/51.452). Στο διατηρητέο οικισμό του Αγίου Γερμανού την προσοχή τραβούν τα επιβλητικά πέτρινα σπίτια με τη μακεδονίτικη αρχιτεκτονική, εκ των οποίων άλλα είναι κατοικήσιμα και άλλα εγκαταλειμμένα.

Περνάω από το δημοτικό σχολείο και φτάνω στην πλατεία, εκεί όπου βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γερμανού αφιερωμένη στον άγιο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο άγιος πέθανε στην περιοχή και τάφηκε στο ναό. Πρόκειται για σταυροειδή ναό με τρούλο, ενώ διασώζει τμήματα τοιχογραφιών από τον 11ο και το 12ο αιώνα. Θαυμάζω τις αγιογραφίες, ανάβω ένα κερί και κατευθύνομαι προς το «Πρέσπειον» του Νίκου Αραμπατζή. Ηρθε η ώρα για να γευτώ τις τοπικές τους γεύσεις!

• Tips

- Η περιοχή της Πρέσπας αποτελείται από 12 χωριά και περίπου 1.300 μόνιμους κατοίκους, όπου κύρια ασχολία τους είναι η γεωργία, ιδιαίτερα η εντατική καλλιέργεια του φασολιού, ενώ δευτερεύουσα ασχολία είναι η κτηνοτροφία και στη συνέχεια η αλιεία και τα τελευταία χρόνια και ο τουρισμός.

- Στους Ψαράδες συναντούμε την Αγελάδα Πρέσπας, η οποία ανήκει στην ελληνική βραχυκερατική φυλή. Εχει χαρακτηριστεί ως η δεύτερη σπανιότερη φυλή οικόσιτων ζώων στην Ελλάδα. Είναι μικρόσωμη και παράγει λίγο γάλα. Μπορεί να ζήσει σε φτωχά βοσκοτόπια και έχει αντοχή στο κρύο και τις αρρώστιες. Σήμερα έχουν απομείνει λιγότερες από 100 ντόπιες αγελάδες.

- Από τη θέση Περβάλι (33,5 χλμ. από Φλώρινα) έχουμε πανοραμική θέα στις λίμνες. Στο 40ο χλμ. στρίβουμε αριστερά σε χωματόδρομο. Υστερα από 700 μ. φτάνουμε στο Υψωμα Κυριάκου Ναλμπαντίδη (οι ντόπιοι το ονομάζουν Καλάι) με θέα τη Μικρή Πρέσπα, το Βυδρονήσι και δεξιά τον Αγιο Αχίλλειο.

• Info

- Πώς θα πάτε: ακολουθείτε την Εγνατία οδό για Κοζάνη και συνεχίζετε βγαίνοντας στην έξοδο για Φλώρινα. Μέχρι την πόλη θα διανύσετε 190 χλμ. και από κει ακολουθείτε τις πινακίδες για Πρέσπες. Στο 31ο χλμ. στρίβετε δεξιά προς Πρέσπες, ενώ ευθεία ο δρόμος συνεχίζει για Καστοριά (+36 χλμ.). Συνολικά να υπολογίζετε το ταξίδι σας γύρω στις τρεις ώρες.

- Για διαμονή, ενδεικτικά: στους Ψαράδες, «Η Συντροφιά» της Χριστίνας και του Γερμανού, 6 ανακαινισμένα δωμάτια (τα 4 με τζάκι) μπροστά στη λίμνη, ταβέρνα (τηλ. 23850/ 46.107), «Το Αρχοντικό» με 15 δωμάτια, παραδοσιακά διακοσμημένα (τηλ. 23850/ 46.260), «Χαγιάτι» παραδοσιακός πέτρινος ξενώνας με 4 ευρύχωρα δωμάτια, όμορφη διακόσμηση, τα δυο με τζάκι (τηλ. 23850/ 46.811), «Φίλιππος» 4 δωμάτια, διαφορετικά χρώματα (τηλ. 23850/ 46.234). Στον Αγιο Αχίλλειο, «Αγιος Αχίλλειος» με 7 δωμάτια, εστιατόριο (τηλ. 23850/ 46.601). Στο Λαιμό, «Μύλος» σε κτίσμα του 1922, με 6 όμορφα διακοσμημένα δωμάτια (τηλ. 23850/ 51.888), «Αριάδνη» του Γρηγόρη και της Αννας, πέτρινο κτίσμα με 16 δωμάτια (τα 12 με τζάκι), ξύλινα δάπεδα και ταβάνια, θέα προς τις λίμνες (τηλ. 23850/ 51.850), «Μη Μαλόνες» -οι μαινάδες του Διόνυσου, όπως τις έλεγαν στη Μακεδονία- ξενοδοχείο με 12 δωμάτια (τα 4 με τζάκι), κλινοσκεπάσματα Cocomat, εστιατόριο, καφέ, σεμινάρια τοπικών χορών (τηλ. 23850/ 51.422). Στον Αγιο Γερμανό, «Βαρνούς» πέτρινος ξενώνας με 10 δωμάτια (τηλ. 23850/ 51.880), «Αγιος Γερμανός» παραδοσιακός ξενώνας, δωμάτια, κάποια και με τζάκι, καφέ μπαρ (τηλ. 23850/ 51.397). Στο Πλατύ, «Πλατυθέα», ξενοδοχείο με νέο συγκρότημα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, 10 διαμερίσματα με τζάκι, κέντρο wellness spa (κλειστή πισίνα, σάουνα, χαμάμ, spa, γυμναστήριο πλήρως εξοπλισμένο). Υπάρχει και το παλαιότερο συγκρότημα με διαμερίσματα καθώς επίσης και παιδική χαρά, υπαίθριο μπάρμπεκιου κ.ά. (τηλ. 23850/ 51.400). Στο Ανταρτικό «Villa Rosa» με 13 δωμάτια, εστιατόριο (τηλ. 23850/ 45.802).

- Για φαγητό, στους Ψαράδες «Συντροφιά» για φασολάδα με ξερή κόκκινη πιπεριά, σπέσιαλ χωριάτικο λουκάνικο αλλά και λιμνίσια ψάρια, στο Λαιμό «Μη Μαλόνες» για μαγειρευτά και ψητά, στον Αγιο Γερμανό «Πρέσπειον» για τραχανά, αρνίσια παϊδάκια, ψητά, ντόπιο τσίπουρο που αποστάζει ο «Πελεκάνος», «Τζάκι» για πίτες, τουρσιά, κεφτεδάκια, σούπες, στον Αγιο Αχίλλειο στον ομώνυμο ξενώνα, στο Ανταρτικό στη «Villa Rosa» και στον «Νερόμυλο» για φασολάδα φούρνου, πίτες, τουρσί πιπεριά γεμιστή με λάχανο κ.ά.

- Για βαρκάδα, ο Βασίλης Αραμπατζής, γνωστός με το παρατσούκλι «Πελεκάνος» θα σας ξεναγήσει στα ασκηταριά της περιοχής (τηλ. 6945 744657).

- Χιλιομετρικές αποστάσεις από Φλώρινα: Διασταύρωση για Πρέσπες 31 χλμ., Μικρολίμνη 41 χλμ., Πλατύ 44 χλμ., Διασταύρωση για Λαιμό, Αγιο Γερμανό 46 χλμ. Από κει +2 χλμ. για Λαιμό, +4 χλμ. για Αγιο Γερμανό, +11 χλμ. για Ψαράδες, +7 χλμ. για Αγιο Αχίλλειο, +10 χλμ. για Πύλη, +19 χλμ. για Βροντερό.